İlk günün yorumu

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, temaslarının ilk gününde iki toplum lideriyle ayrı ayrı görüşmeler yaptı… Her iki görüşmeden sonra çok kısa açıklamalar yaparak özetle şu mesajı verdi:
“İki toplumun çözüm arayışına destek olmak amacıyla elimizden gelen her şeyi yapma kararlılığındayız. Bir çözümün aynı zamanda garantör ülkelerin katkısına da bağlı olduğunun bilincindeyiz. Bu nedenle, iki toplumun refahını ve çözüme ulaşma kararlılığını güçlendirecek her türlü katkıyı sağlamaya büyük önem veriyoruz.”  Burada garantör ülkelere gönderme yapıyor Guterres…
Mesajın içeriğine girmiyor…
Ama bunu şu şekilde okumak mümkün:
“Olası bir çözüm durumunda garantilerin yeniden düzenlenmesine destek olun…”  Garantilerin değişmesini kim istiyor?..
Rum liderliği…
Ve bu konuda AB üyesi bir ülkenin başka garantilere ihtiyaç duymadığı savunmasını yapıyor…
Ne var ki; Kıbrıslı Türklerin ezici bir çoğunluğu garantilerin devamından yanadır…
Yeniden göç etmeye ‘evet’ diyenlerin tamamına yakını da bu görüşte… Çözüme destek var, ancak garantörlüklerin devamı şartıyla…
Guterres’in önündeki en büyük zorluk budur…
Bir başka önemli soru şudur:
Garantörler; mevcut sistemin değişmesine onay verir mi?..
Yunanistan açısından herhangi bir sorun yoktur…
Çünkü hem kendileri, hem de nüfus çoğunluğunu ve Kıbrıs Cumhuriyeti’nin yönetimini elinde bulunduran Kıbrıslı Rumlar AB üyesidir…
Ama durum Kıbrıslı Türkler açısından çok farklıdır…
Yeniden çatışma veya bağımsızlığı ortadan kaldıracak bir hareket olmaması halinde, garantörlerin 1960 anlaşmalarından kaynaklanan hakları kullanmayacağını herkes biliyor…
Türkiye; durup dururken adaya yeni bir müdahale mi yapacak?..
İmkansız bir şey…
Yapacak olsa karşısında AB üyesi ülkeler vardır…
Ayrıca Kıbrıs Cumhuriyeti ile ‘ortak savunma anlaşması’ yapan bölge ülkeleri vardır… Bunların çoğunluğu Müslüman ülkelerdir…
Mısır, Lübnan, Katar, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri, Ürdün, Umman, Suudi Arabistan ile ‘ortak savunma’ anlaşması yaptılar… Bunun anlamı şudur:
“Kıbrıs’a saldıran karşısında bizi bulur…” Tüm bu ülkeler iki toplumdan birinin yanında dururken, toplu katliamlar olmadığı sürece yeni bir askeri hareket olasılığı kesinlikle yoktur…
Guterres’in bu kritik sorunu aşabilmesi çok zordur…
Ancak; liderlerle verimli toplantılar yaptığına göre Güven Artırıcı Önlemler konusunda yeni mesajlar vermesini bekliyoruz…
Bu kez 4 kapı yerine işi basitleştirip, 2 kapı açılması önerilebilir…
Ayrıca; ortak projelerin ilerletilmesi konusunda liderleri cesaretlendirebilir…
‘İyi niyet’ jesti olarak Maraş’ın, eski sakinlerine iadesi gündeme gelebilir mi?..
Müzakerelerin yeniden başlaması halinde böylesi bir jestin gündeme gelmesi şaşırtıcı olmaz…