Abdullah SUİÇMEZ
Kuzey Kıbrıs’ın gündeminden düşmeyen et fiyatları yükselirken, satışların azalmasından yakınan kasaplar ithalatın açılmasına destek veriyor. Kıymanın kilosu bin lira, kuzunun ise bin 100 liraya çıkarken, vatandaşlar daha fazla Güney Kıbrıs’a yöneldi. Hafta sonu tatilini fırsat bilenler alışveriş yapmak için sınır kapılarına akın ederken, kuzeydeki kasaplar iş yapamamaktan yakındı.
Diyalog muhabirine konuşan kasaplar, et fiyatları konusunda güneyle rekabet edemediklerini, halkın Rum tarafını tercih ettiğini belirtti. Lefkoşa’da faaliyet gösteren kasaplar, güneye kayan alışverişlerden dolayı hem esnafın hem devletin gelir kaybı yaşadığını belirterek, acil önlem çağrısı yaptı. Bu arada Metehan Sınır Kapısı’nda dün yine aşırı yoğunluk yaşandı.
Ne dediler…?
Halil Akbıçak
“Yılbaşından şu ana kadar ortalama canlı kuzu fiyatlarında yüzde 30 civarında bir artış oldu. Bu da dolayısıyla et fiyatına yansıdı. Canlı kuzunun kilosu 400 TL civarındadır, bir ay sonra fiyat 450 TL olacak.
Hayvanların azlığından dolayı canlı hayvan fiyatları sürekli yükselmektedir. Bu durum da etin fiyatına yansıyan etkenlerden biridir. Karkas et ithalatının kotalı bir şekilde serbest bırakılması lazımdır. Çünkü hem ülkedeki havyan varlığının azlığı hem et fiyatlarının çok yüksek olması maalesef vatandaşı iç piyasadan et alımından uzaklaştırmıştır. Vatandaşlardan Güney Kıbrıs’tan et alırken, yasa dışı ithalat da yapılıyor. Et kaçakçılığı zaten aldı başını gidiyor.
Bana göre; Güney Kıbrıs’tan aylık 175- 200 ton et alışverişi yapılıyor. Ne hükümetin ne hayvancının şu anda yaptığı akla mantığa sığmaz. Vatandaşlar kontrolsüz bir şekilde Güney Kıbrıs’tan et alıyor. Devletin Güneyden yapılan alışverişlerden dolayı kaybettiği para belki de 15 günlük ya da bir aylık gümrükten elde edeceği gelirden daha fazladır. Hükümet hızlı bir şekilde bu et fiyatlarına el atmalıdır. İvedi bir şekilde ithalatın açılması gerekmektedir.”
Azmi Banderas
“Ülkeye ithal et gelsin ancak sadece kasaplara verilsin ve kasaplardan dağıtılsın. Rum tarafıyla rekabet edebilmek için ithal et gelmesini istiyoruz. İthal et gelince güneye gidenler vazgeçsin bizden alsın. Halkımızı tekrar kuzeyden et almaya alıştırmamız lazım, ayrıca hayvancıların sorunlarının da çözülmesi gerekiyor. Çünkü onlar da çok kötü şartlarda hayvancılık yapıyorlar. Hastalıkla uğraşıyorlar, yem bulmaya çalışıyorlar. Etin pahalı olmasının sebebi maliyetlerin artmasıdır. Arpa ve yem fiyatları pahalı ve bu da et fiyatlarına yansıyor. Asgari ücret yükselince hayvancı da canlı hayvanın kilosuna zam yapmak istiyor. Bazı kasaplar da canlı hayvan bulamayınca fiyatı yükseltiyor. Bizim kasaplarımızda da sorun var; fiyatı yükseltmeyin, insanlar da et yiyebilsin.”
Mehmet Kerimoğlu
“Karkas et ithalatına izin verilmesi gerekiyor. Kasaplar gelen karkas eti tezgaha koyacak; ithal ve yerli diye etiketleyip satacak. Restorancılar Birliği, Esnaf Odası ve Kasaplar Birliği karkas etin gelmesini talep ediyor. Devletimiz karkas ete izin, ithalat izni verirse restorancılar çok güzel bir uygulama yapacak. Devletimiz yüzde 10 kar payı koyarsa, o yüze 10’u fon olarak yatırılacak. Bu yüzde 10’u fon yatırımı üreticiye teşvik olarak verilecek. Devlet kasabı da denetleyecek. Karkas et geldiği anda et fiyatları düşecek. Hayvancı 400 TL’ye değil de eskisi gibi 300 TL’ye canlı hayvan satacak. Yani eski fiyata geri dönecek bu da etin fiyatını düşürecek. Etin fiyatı arttıkça müşteri sayısı düşüyor. Çünkü vatandaş, pahalı olunca et alamıyor veya güneye gidiyor. Örneğin bir kuzu budu 4- 5 bin TL olacak o zaman kimse almaz. Kuzu ciğeri takım halinde 800 TL’den bin TL’ye çıktı. Ancak bu fiyata müşteri almıyor. Dükkan giderlerinden dolayı kar marjımı yükseltmem lazım. Kuzu etini bin 100 TL’ye satmaya başlayınca vatandaş ne yapacak? Doğal olarak Rum tarafına et almaya gidecek. Çünkü Rum tarafında ithal et vardır. Yerli et güneyde 15-16 Euro’ya satılıyor. Doğal olarak vatandaş Rum’da et daha ucuz olduğu için oraya gidecek.”