‘Borç yükü arttı’

Cumhuriyet Meclisi Genel Kurulu’nda ekonomik tedbirler, bütçe açığı, tarım politikaları ve erken seçim tartışmaları gündemin öne çıkan başlıkları oldu. CTP Milletvekili Erkut Şahali’nin açıklamaları dikkat çekti. Şahali, 2026’da 25 milyar TL’lik bir açık öngörüldüğünü belirterek, “Sadece mayıs, haziran ve temmuz aylarında ödenmesi gereken toplam borç yükü şu anda 21 milyar 265 milyon liradır” dedi.

Genel Kurul’da yapılan diğer konuşmalarda ise ekonomik tedbirler, tarımsal üretim süreçleri ele alındı. Şahali’nin konuşmasına yanıt vermek üzere söz alan Maliye Bakanı Özdemir Berova ise son üç yılda bütçesel büyümenin devasa boyutlara ulaştığını söyledi.

25 milyar TL’lik bir açık öngörülüyor

Genel Kurul'da söz alan CTP Milletvekili Erkut Şahali, bütçe açıklarının pandemi sonrasında başlamadığını, bu gerçekle en çarpıcı biçimde 2023 yılında yüzleşildiğini belirtti. 

Şahali, 2023 yılının 19 milyon TL bütçe açığıyla tamamlandığını, 2024 yılında ise bu açığın 9 milyar 780 milyon TL’ye yükseldiğini kaydetti.

2026 bütçesinde 25 milyar TL’lik bir açık öngörüldüğünü söyleyen Şahali, “Oysa sadece mayıs, haziran ve temmuz aylarında ödenmesi gereken toplam borç yükü şu anda 21 milyar 265 milyon liradır” dedi.

Maliye Bakanı Özdemir Berova’ya tüm yıllara ilişkin kamu borçlarının açıklanması çağrısında bulunan Şahali, sadece 2026 yılına değil tüm dönemlere ilişkin tabloyu görmek istediklerini belirterek, “KKTC hazinesinin Türkiye Cumhuriyeti’ne ne kadar borcu vardır? Devletin bankalara, kooperatif ve Merkez Bankası dahil toplam borcu nedir?” diye sordu.

Belediyelere olan borcun bir milyar 200 milyon TL’yi aştığını belirten Şahali, hükümetin belediye reformu olarak sunduğu yapının işleyişine kendisinin engel olduğunu kaydetti.

Son 4 yıl zor geçti

Şahali’nin konuşmasına yanıt vermek üzere söz alan Maliye Bakanı Özdemir Berova ise, hükümetin kayıt dışılığı azaltmak ve kamu maliyesini güçlendirmek için önemli adımlar attığını belirtti.

2022 yılında KKTC bütçesinin 22 milyar TL olduğunu, bugün ise bu rakamın 191 milyar TL’ye ulaştığını kaydeden Berova, son üç yılda bütçesel büyümenin devasa boyutlara ulaştığını söyledi.

Yüksek enflasyon dönemlerinden geçildiğini belirten Berova, hayat pahalılığı ödeneğiyle ücretlilerin ve emeklilerin gelirlerinin desteklendiğini, Türkiye Cumhuriyeti’nin uyguladığı para politikalarıyla döviz kurunun daha düşük seviyelerde tutulmasının da enflasyonla mücadelede doğru bir süreç olduğunu ifade etti.

Berova, “Bugün yurttaşımızın aldığı maaş, döviz cinsinden değerlendirildiği zaman olabilecek en üst seviyeye gelmiştir” dedi.

Devlet ciddiyetinin önemine işaret eden Berova, son üç-dört yıllık dönemin kolay geçmediğini, pandemi, Rusya-Ukrayna savaşı ve yüksek enflasyonun KKTC’ye ciddi yük getirdiğini söyledi.

Ancak hükümetin bu ağır koşullara rağmen uzun yıllardır yapılamayan işleri tamamlamak için büyük gayret gösterdiğini belirten Berova, birçok projenin hayata geçirildiğini ifade etti.

Asgari ücretin döviz karşılığının Avrupa sıralamasındaki yerine de değinen Berova, tüm bu süreçlerin bir denge politikası içinde değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Ülke borç batağında

CTP Milletvekili Ongun Talat, ülkenin borç batağına sürüklendiğini savunarak hükümeti ve hükümetin borçlanma politikalarını eleştirdi. Talat, her borç vadesi geldiğinde ödemelerin yapılamadığını, bunun yerine yeniden borçlanmaya gidildiğini ifade etti.

Talat, söz konusu durumun “hükümetin istikrarının ve sürdürülebilir icraatının” bir göstergesi olarak sunulduğunu belirtti.

Ongun Talat, Maliye Bakanı Özdemir Berova'nın gelir artırıcı tedbirler alındığı yönündeki açıklamalarına işaret ederek, hükümetin bu konuda somut bir politika uygulamadığını söyledi.

Talat, hükümetin bütçe açığının giderek arttığını belirterek, bazı rakamlar paylaştı.

Haziran ayında erken seçime gidilmesi gerektiğini ifade eden Talat, seçim tarihinin ekime ertelenmesinin halka yapılacak “en büyük kötülük” olacağını söyledi.

Gerekli açıklamalar yapıldı

Talat'ı yanıtlayan İçişleri Bakanı Dursun Oğuz, ekonomide gelirlerin artırılması konusunda Maliye Bakanı’nın gerekli açıklamaları yaptığını belirterek, hükümetin günübirlik politikalarla hareket etmediğini söyledi.

Tüm bakanlıklarda yüzde 10 kesinti yapıldığını ifade eden Oğuz, hükümetin sorumlulukları ve yükümlülükleri bulunduğunu kaydetti.

“Keşke gelirlerimiz yeterli olsa da bunları yapmasak.” diyen Oğuz, giderlerin kısılması yoluyla yükümlülüklerin yerine getirilmeye çalışıldığını belirtti.

Devletin yerine getirmesi gereken görevler bulunduğunu vurgulayan Dursun Oğuz, eğitim ve sağlık gibi alanlarda kesintiye gidilmesinin söz konusu olmadığını, devletin bu sorumluluklardan kaçamayacağını ifade etti.

Hükümetin kamuda seferberlik ilan ettiğini dile getiren Oğuz, eleştirilere rağmen hizmetlerin sürdüğünü, bazı kalemlerde tasarruf yapılamadığını söyledi.

Oğuz, hükümetin borçlanmanın ötesinde bütçe gelirlerini artırmayı da hedeflediğini kaydetti.

Kamu maliyesi çöktü

CTP Milletvekili Fide Kürşat, hükümetin borçlanma politikalarını eleştirerek, kamu maliyesinin çöktüğünü, sistemin borcu borçla kapatma anlayışıyla sürdürüldüğünü söyledi.

Maliye Bakanı’nın yaptığı açıklamalara da değinen Kürşat, “Çocuklarımızdan değil, torunlarımızdan geleceği çalıyorlar.” ifadelerini kullandı.

Hükümetin üretim, gelir yaratma ve ekonomiyi büyütmeye yönelik herhangi bir tedbir almadığını savunan Kürşat, hayat pahalılığı nedeniyle halkın ciddi zorluk yaşadığını dile getirdi.

Kayıt dışı ekonominin önlenmesinin önemine dikkat çeken Kürşat, hükümet programında bu alana ilişkin herhangi bir çalışma veya mevzuat düzenlemesi bulunmadığını belirtti.

Kürşat, re'sen vergiler yoluyla esnaf ve iş insanlarının zor durumda bırakıldığını savunarak, Maliye’nin borç stokunun giderek arttığını söyledi. Kürşat, bu borçların nerede kullanıldığını sordu.

Üretim maliyetlerinin arttığına dikkat çeken Kürşat, çiğ süt bedellerinin zamanında ödenmesinin üreticiler açısından büyük önem taşıdığını ifade etti.

Seçim tarihi belli

Kürşat’ı yanıtlayan Tarım ve Doğal Kaynaklar Bakanı Hüseyin Çavuş, üretim verilerine ilişkin değerlendirmelerde bulunarak, kayıtlarda tarımsal üretimde büyüme gerçekleştiğinin görüldüğünü ifade etti.

Çavuş, Kürşat’ın çoğunlukla duyumlara dayalı değerlendirmeler yaptığını söyleyerek, eleştirilerin doğrudan ve somut verilere dayanmasının daha doğru olacağını belirtti.

Fiyatlara ilişkin de açıklama yapan Çavuş, bakanlığın doğrudan fiyat denetimi yapmadığını belirterek, Cypruvex tarafından yapılan incelemelerde yaş sebze fiyatlarının mevcut seviyelerde olduğunu, ileriki haftalarda ise fiyatlarda düşüş beklendiğini ifade etti.

Süt bedellerinin ödenmesine de değinen Çavuş, ödemelerin yapıldığını, yalnızca bir günlük gecikme yaşandığını ve temel sorunun iştiraklerden birinden kaynaklandığını dile getirdi.

Haziran ayında erken seçime gidilmesi yönündeki çağrıları da değerlendiren Çavuş, seçim tarihinin belli olduğunu, Başbakan’ın gerekli görüşmeleri yapması halinde sürecin netleşeceğini söyledi.