Kuzey Kıbrıs yolsuzluk algısına ilişkin 2025 yılı verileri, iş dünyasında kamu yönetimine yönelik güvenin ciddi şekilde zayıfladığını ortaya koydu. İş insanlarıyla yapılan ankete dayanan rapora göre, katılımcıların yüzde 73’ü ülkede rüşvet ve yolsuzluğun “çok yaygın” olduğunu düşünürken, yüzde 72’si yolsuzluğu “çok ciddi bir sorun” olarak değerlendirdi.
Kuzey Kıbrıs’ta iş dünyasının yolsuzluk algısına ilişkin 2025 yılı bulguları kamuoyuyla paylaşıldı. Ömer Gökçekuş ve Sertaç Sonan tarafından hazırlanan rapor, telefonda görüşme ve online anket yöntemiyle gerçekleştirildi. Kıbrıs Türk Ticaret Odası, Kıbrıs Türk Sanayi Odası, Kıbrıs Türk İnşaat Müteahhitleri Birliği, Kıbrıs Türk Esnaf ve Zanaatkarlar Odası ve Kıbrıs Türk Otelciler Birliği’ne kayıtlı firmalarda yönetici pozisyonunda bulunan 352 katılımcıya uygulandı.
Çok ciddi bir sorun
Ankete katılan iş insanlarının yüzde 73’ü KKTC’de rüşvet ve yolsuzluğun ‘çok yaygın’ olduğunu düşündüğünü belirtti.
Yüzde72’si yolsuzluğun ‘çok ciddi bir sorun’ olduğunu söyledi.
Her üç iş insanından ikisi, bir yıl önceye göre ülkede yolsuzluğun attığını düşündüğü belirtti. 2025 yılında yolsuzluğun azaldığını düşünenlerin oranıysa sadece yüzde 3’te kaldı.
Yolsuzluk en fazla kamuya ait arazi ve binaların tahsisinde
Katılımcılara göre ‘rüşvet ya da el altından fazladan ödeme yapmanın’ en yaygın olduğu üç işlem şu şekilde sıralandı. Katılımcıların yüzde 64’ü kamuya ait arazi ve binaların tahsisinde ya da kiralanmasında rüşvetin çok yaygın olduğunu belirtti. Bunu yüzde 60’la kamu ihaleleri ve izin/lisans işlemleri takip etti. Vergi; ithalat/ihracat işlemleri; çalışma izni işlemleri ve Vakıflar İdaresi’ne ait malların kiralanması yüzde 59’la üçüncü sırayı paylaştı.
Rüşvetin en az olduğu alanlarsa ise şöyle sıralandı.
Yargı kararlarını etkilemek için: yüzde 46
Devletten elektrik, su ve telefon gibi hizmetleri alırken: yüzde 49
Yerel yönetim- belediye hizmetleri: yüzde 50
Her üç iş insanından biri rüşvet verdi
Yukarıdaki soruya devam niteliğinde sorduğumuz ‘son bir yıl içerisinde
yukarıdaki hizmetlerden herhangi birini almak için sizin ya da
çevrenizdekilerden birinin ilgili yetkiliye rüşvet ya da hediye vermeniz
ya da bir iyilik yapmanız gerekti mi?’ sorusuna katılımcıların yüzde 33’ü
‘evet’ cevabı verdi.
Bu soruya yanıt vermeyenlerin oranıysa yüzde 13’te kaldı.
Buna gösterilen en yaygın üç gerekçe ise sırasıyla, yüzde 49 işleri hızlandırmak, yüzde 33
işleri tamamlayabilmek ve yüzde 9 işin maliyetini azaltmak oldu.
Kamu kaynakları en çok siyasetçiler ve üst düzey memurlar
tarafından istismar ediliyor
Ankete katılanların yüzde 62’si kamu kaynaklarının yolsuzluktan dolayı özel
şirketlere, bireylere ve gruplara aktarılmasının ‘çok yaygın’ olduğunu
düşünürken, bunun hiç olmadığını düşünenlerin oranı sadece yüzde 6 oldu.
Katılımcılar, hükümet üyeleri ve onların atadıklarının yolsuzluğa en fazla
karışan iki grup olduğunu düşündüklerini belirtti.
Üst kademe memurlar arasında yolsuzluk çok yaygındır diyenlerin oranı yüzde 62’yken, onları atayan kabine üyeleri yüzde 59’la bu yıl ilk kez ikinci sıraya düştü.
Ankete katılanlar tarafından yolsuzluğa en az karıştığı düşünülen kamu görevlileriyse
polisler ve savcılar oldu. Ankete katılanların yüzde 44’ü polisler
ve savcılar arasında yolsuzluğun ‘çok yaygın’ olduğu düşüncesine sahip olduğunu belirtti.
Rüşvet iş yapmanın önünde çok büyük bir engel
Yolsuzluğun iş yapmanın önünde çok büyük bir engel olduğunu
düşünenlerin oranı yüzde 63’ken, yolsuzluğun iş yapmanın önünde hiç engel
olmadığını söyleyenlerin oranı sadece yüzde 7’de kaldı.
“Kuzey Kıbrıs’ta Yolsuzluk Algısı” raporu Özdenefe’ye sunuldu
Cumhuriyet Meclisi Başkan Yardımcısı Fazilet Özdenefe, Prof. Dr. Sertaç Sonan’ı kabul etti. Kabulde 2025 yılını kapsayan “Kuzey Kıbrıs’ta Yolsuzluk Algısı” raporu Özdenefe’ye sunuldu.
Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi (UKÜ) Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sertaç Sonan, Uluslararası Şeffaflık Örgütü’nün geliştirdiği Yolsuzluk Algısı Endeksi metodolojisini kullanarak, Seton Hall Üniversitesi’nden Prof. Dr. Ömer Gökçekuş ile birlikte hazırladıkları raporu Özdenefe’ye sundu.
Raporla ilgili konuşan Özdenefe, geçmiş raporlar ile kıyaslandığı zaman yolsuzluk algısında “topyekün bir kötüye gidişin” göze çarptığını belirterek, önümüzdeki dönemde yolsuzlukla mücadelenin öncelik olması gerektiğinin altını çizdi.