Türkiye’de yasa dışı üreme hücresi ticaretine yönelik yürütülen soruşturmada, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC), Arnavutluk ve Gürcistan bağlantılı bir organizasyonun faaliyetlerine ilişkin bulgulara ulaşıldı.
Kadınların yumurtalarının alınması amacıyla yurt dışındaki tüp bebek merkezlerine yönlendirildiği, bu süreçte maddi kazanç sağlandığı iddia edildi. Yumurtaların 60 ila 80 Euro arasında alınıp tüp bebek merkezlerine yaklaşık 100 Euro’ya satıldığı, şüphelilerin hesaplarında yaklaşık 2 milyon Euro’luk para trafiği bulunduğu öne sürüldü.
KKTC’de yumurta bağışı yasal, ticareti yasak
Türkiye’de ortaya çıkarılan yasa dışı üreme hücresi ticareti soruşturması, KKTC’deki tüp bebek uygulamalarını da gündeme getirdi. KKTC’de yumurta donasyonu yapılabilse de bağış ile ticari amaçlı alım satım arasında hukuki ayrım bulunuyor.
KKTC’de yürürlükteki mevzuata göre yumurta bağışçısına, bağışla bağlantılı yol masrafları, ilaç giderleri ve iş kaybını karşılamak amacıyla belirli sınırlar içinde ödeme yapılabiliyor. Ancak maddi kazanç sağlamak amacıyla yumurta satışı ve bu konuda aracılık yapılması yasaklanıyor. Ticaret yaptığı veya suça ortak olduğu belirlenen kişiler İnsan Hücre, Doku ve Organ Nakli Yasası’na aykırı hareket suçundan tutuklanabilir.
İstanbul merkezli 14 ilde operasyon
İstanbul merkezli 14 ilde düzenlenen operasyonda 39 kişi gözaltına alınırken, soruşturma kapsamında toplam 53 şüpheli tespit edildi.
Anadolu Ajansı’nın aktardığına göre; İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde yürütülen soruşturma kapsamında, İstanbul merkezli 14 ilde eş zamanlı operasyon düzenlendi. Operasyonun detaylarında, kadın donörlerin muayenelerinin yapıldığı, ilaç tedavisine başlandığı ve uygun görülen kişilerin KKTC, Arnavutluk ve Gürcistan’daki bağlantılı kliniklere gönderilmesinin organize edildiği belirtildi.
İstanbul Emniyet Müdürlüğü Göçmen Kaçakçılığıyla Mücadele ve Hudut Kapıları Şube Müdürlüğü ekiplerinin yürüttüğü çalışmalarda, iki ayrı ihbarın değerlendirilmesiyle bir doktorun kadınları yumurtalarının alınması amacıyla Kıbrıs’taki tüp bebek merkezlerine gönderdiğinin belirlendiği kaydedildi.
Yumurtalar 60-80 Euro’ya alındı
Soruşturma kapsamında, organizatörlerin kadınlardan yumurtaları 60 ila 80 Euro arasında değişen bedellerle temin ettiği, bunları tüp bebek merkezlerine yaklaşık 100 Euro karşılığında sattığı iddia edildi. Bu faaliyetler sonucunda yaklaşık 2 milyon Euro’luk para trafiğinin oluştuğu öne sürüldü.
Organizatörlerden Hacer T.’nin kadınların fotoğraf ve görüntülerini çekerek yumurta talebinde bulunan kişilere gösterdiği, eski eczacı olduğu belirtilen kadının sevgilisinin ise işlemlerde kullanılacak ilaçları temin ettiği tespit edildi.
Soruşturma dosyasına yansıyan bilgilere göre, çocuk sahibi olmak isteyen bazı kişilerin donörlerde sarı saç ve mavi göz gibi fiziksel özellikler aradığı, organizatörlerin de bu taleplere karşılık bulabileceklerini söyledikleri belirlendi.
41 kadın 811 kez yurt dışına gitti
İncelemelerde, 22-33 yaş aralığındaki kadın donörlerin KKTC, Arnavutluk ve Gürcistan’a toplam 811 kez seyahat ettiği belirlendi. Başsavcılık açıklamasında ise 41 kadın donör tarafından toplam 811 kez yumurta satışı gerçekleştirildiğinin tespit edildiği bildirildi.
Soruşturmada teknik takip verileri, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) kayıtları, banka hareketleri, kargo bilgileri, telefon kayıtları ve hava yolu seyahat bilgileri incelendi. İncelemeler sonucunda donörlere yapılan ödemeler, uçak bileti işlemleri ve şüphelilerin kendi aralarındaki para transferleri de ortaya çıkarıldı.
53 şüpheli hakkında işlem
İstanbul merkezli operasyon kapsamında İstanbul’un yanı sıra Ankara, İzmir, Adana, Antalya, Tekirdağ, Giresun, Aydın, Edirne, Kocaeli, Sakarya, Şanlıurfa, Karaman ve Muğla’da eş zamanlı baskınlar düzenlendi.
İlk açıklamalarda 39 şüphelinin gözaltına alındığı bildirildi. Şüphelilerin 3’ünün doktor, 4’ünün organizatör ve 32’sinin donör olduğu belirtildi.