Çoğumuz finansal özgürlüğün anahtarının "çok kazanmak" olduğunu sanırız. Oysa asıl anahtar, kazandığınız parayı ne kadar süre "çalıştırdığınızdır". Matematikçi dillerinde bu bileşik getiri (compound interest) olarak adlandırılır. Basit olarak ise kartopu etkisi diyebiliriz. Nitekim Albert Einstein Bileşik getiriyi dünyanın 8. Harikası olarak tanımlamıştır. Keza bunun avantajını yaşayan servet sahibi olurken, buna karşı durup sürekli bileşik borç ödeyen ise finansal açıdan fakir kalmaya mecburdur.
Bileşik getiri, sadece anaparanızın değil, o paradan elde ettiğiniz kârın da tekrar kâr getirmesi ve çifte kazanç oluşturmasını sağlar. Her geçen yıl ise kazancın kazançları da katlanarak artar. En baştan uzun vade içerisinde kartopu etkisi 3 aşamada ilerler;
1. Aşama (Birikim): 100.000 dolar. Kar tanelerini toplar ve tepeye taşırsınız. Bütün finansal yük sizin omuzlarınızdadır. Ağır işi siz yatırıma para ayırarak yaparsınız ve gelir miktarı çok azdır. En zor aşamadır. Bu aşamada para büyümesinin % 90’ı sizin yatırdığınız paradan oluşur. Ünlü yatırımcı Charlie Munger o meşhur "İlk 100.000 doları biriktirmek tam bir baş belasıdır ama ne yapıp edip bunu başarmalısınız" demişti. Vadesi genellikle sıfırdan başlayanlar için 7 – 10 yıl arasıdır.
2. Aşama (Hızlanma): 100.000 – 400.000 dolar. Kar taneleri bir topa dönüşür. Top Artık kendi büyümeye başlar. Paranız artık sizin yatırımınızdan daha fazla kazanmaya başlar ve sizin için çalışmaya başlar. Artık tasarrufların ve getirilerin kafa kafaya geldiği yerdir.
3. Aşama (Patlama): 400.000 – 1.000.000 dolar. O top yamaçtan aşağı yuvarlanır ve önüne geçilemez bir çığa dönüştüğü zamandır. Burası matematiğin mantığa meydan okuduğu aşamadır. Paranız artık sizden daha fazla kazanmaya başlar. Sonuç olarak İlk 100.000 doları yapmak için 7 – 10 yıl harcamışken bu aşamada ilk zorlandığınız parayı aylar içerisinde yatırımlardan kazanabilirsiniz.
Örnek Senaryo: Ali vs Can Deneyi
Ali: 20 yaşında başlar. Her ay 1.000 dolar yatırır. 30 yaşında (10 yıl sonra) para yatırmayı bırakır. Toplamda sadece 120.000 dolar yatırmıştır. 30 yaşından 60 yaşına kadar paraya dokunmaz, para kendi kendine büyür ve tahmini serveti 3.500.000 dolara yanaşır.
Can: 20'li yaşlarını bekleyerek geçirir. 30 yaşında başlar ve 60 yaşına kadar tam 30 yıl boyunca her ay 1.000 dolar yatırır. Toplamda 360.000 dolar (Ali'nin 3 katı) yatırmıştır. Ancak bileşik faiz süresi daha kısa olduğundan dolayı tahmini serveti 2.200.000 dolar civarında yanaşabilir.
Bu tablodaki en çarpıcı nokta, Can'ın Ali'den 3 kat daha fazla anapara yatırmasına ve 3 kat daha uzun süre boyunca tasarruf yapmasına rağmen, Ali'nin gerisinde kalmasıdır. Bunun temel sebebi şudur: Ali'nin ilk 10 yılda biriktirdiği tutar, Can henüz yatırıma başlamadan önce 10 yıl boyunca bileşik getiriyle büyümeye başlamıştı. Ali yatırımı bıraktığında, elindeki "kartopu" zaten o kadar büyümüştü ki, Can'ın 30 yıl boyunca eklediği küçük tutarlar bu devasa büyüme hızına yetişemedi.
Sonuç olarak Soru ne kadar kazandığın değil, paranın kendi kendine çalışmaya başladığı o 100.000 dolarlık barajı ne kadar sürede geçtiğindir. O barajı geçtikten sonra, sen uyurken paran senin için bir işçi gibi çalışmaya başlar. Bugün başlamak, yarın başlamaktan her zaman daha kârlıdır. Küçük adımlarla başlayın. Unutmayın ki yatırıma başlamak için en iyi zaman dündü, ikinci en iyi zaman ise şimdi, yarın ise geç olabilir…
#FinansalÖzgürlük #Yatırım #BileşikGetiri #Ekonomi #KişiselGelişim #ParaYönetimi