İbrahim DİRAN Narenciye üretimini bitirebilecek derecede tehlikeli olarak değerlendirilen yeşillenme hastalığını yayan Asya Turunçgil Psillidi’ne karşı yürütülen biyolojik mücadelede yüzde 90 başarı elde edildiği açıklandı.
Türkiye Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) uzmanları, hastalığı taşıyan Psillid popülasyonunun büyük ölçüde baskılandığını belirtti.
Psillid’e karşı biyolojik mücadele üç yıl önce, zararlının doğal düşmanı olan parazitoit böceklerin kullanılmasıyla başlatıldı.
TAGEM’e bağlı Adana Biyolojik Mücadele Araştırma Enstitüsü Müdürü Dr. Miraç Yayla ile Enstitüde görev yapan Bakteriyoloji Uzmanı Dr. Raziye Çetinkaya Yıldız, Tarımsal Araştırma Enstitüsü uzmanlarıyla KKTC’de yaptıkları incelemelerin ardından Türk Ajansı Kıbrıs’a değerlendirmelerde bulundu.
Sıkacak limon bulamayabiliriz Dr. Miraç Yayla, hastalığın henüz görülmediğini ancak hastalığı taşıyan en önemli unsurun Psillid olduğunu belirterek, zararlının mutlaka baskılanması gerektiğini söyledi.
Hastalığın ortaya çıkması durumunda kontrol altına alınmasının çok zor olacağını kaydeden Yayla, “Psillid’le mücadele etmezsek ve kendi haline bırakırsak, hastalık ortaya çıktığında hızla yayılır ve 5 yıl içerisinde sıkacak limon bulamayabiliriz. Hastalık belirtisi ağaçta görüldüğü an iş işten geçmiş olur” dedi.
Girne, Tatlısu, Karpaz ve Güzelyurt bölgelerinde 45 bahçeden alınan örneklerde inceleme yaptıklarını aktaran Yayla, şu ana kadar hastalığa rastlamadıklarını ifade etti. Yayla, “KKTC hastalık açısından temiz ancak Psillid ile mücadeleye devam etmek zorundayız” diye konuştu.
İncelemelerde nimflerin yüzde 90’ının parazitlendiğini gördüklerini belirten Yayla, bunun Psillid popülasyonunun yüzde 90 oranında baskılandığını gösterdiğini kaydetti.
Kimyasal mücadelede dikkatli olunması gerektiğini de vurgulayan Yayla, özellikle Akdeniz Meyve Sineği ile mücadelede geniş spektrumlu ilaçlardan ve kaplama ilaçlamadan kaçınılmasını istedi. İlaçlamanın ağacın tamamına değil, ağacın iz düşümündeki otlara yapılmasının tavsiye edildiğini belirten Yayla, yanlış ilaç kullanımının faydalı parazitoitleri de öldürebileceğini söyledi.
ABD’den parazitoit getirildi Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürü Cem Karaca ise Psillid’e karşı mücadele kapsamında üç yıl önce ABD’den parazitoit getirildiğini ve Türkmenköy İstasyonu’nda üretim tesisi kurulduğunu anlattı.
Bugüne kadar doğaya 149 bin parazitoit salındığını belirten Karaca, mücadelede yüzde 90 başarıya ulaşıldığını ifade etti. Karaca, “Kalan yüzde 10’luk popülasyon kısa sürede yeniden çoğalabilir. Mücadeleye devam etmek gerekiyor. Biyolojik mücadelede koyduğumuz hedeften daha ileri bir noktadayız” dedi.
Kimyasal ilaç kullanımında üreticilerin mutlaka uzman görüşü alması gerektiğini kaydeden Karaca, Güney Kıbrıs’taki uzmanlarla da bilgi alışverişinde bulunduklarını söyledi.
Ürünleri yok ediyor
Tarım Dairesi Müdürü Murat Haydar da biyolojik mücadele kapsamında hazırlanacak eylem planının Tarımsal Araştırma Enstitüsü ile birlikte yürütüleceğini belirtti.
Bakteriyoloji Uzmanı Dr. Raziye Çetinkaya Yıldız ise yeşillenme hastalığının narenciyeyi tamamen bitirebilecek potansiyele sahip olduğunu ifade ederek, hastalık taşıyan ürünlerin suyunun dahi kullanılamayacak kadar bozulduğunu söyledi.