2018 yılının haziran ayıydı. Ülkemizin önemli destinasyonlarından biri olan Bafra Bölgesi yeni bir otel kazanmaya hazırlanıyordu. Concorde Luxury Resort Hotel tüm ihtişamıyla bölgeye konuşlanmış, yatırımı tamamlanmış ve açılmayı bekliyordu.
Dönemin Turizm ve Çevre Bakanlığı Müsteşarı olarak, Oteller Encümeni'ndeki arkadaşlarımla bu güzel tesisi yıldızlandırmak için gittiğimizde, Zafer İnşaat Yönetim Kurulu Başkanı ve otelin sahibi Sayın Mehmet Yağcı'nın şu sözlerini hiç unutmam:
"Müsteşarım, sözüm meclisten dışarı ama bu yatırımı sanki Rumlar yaptı. İnanılmaz bürokratik engellerle karşılaştık."
Adamı, yaptığı yatırımdan dolayı adeta pişman etmiştik.
"Bu durum böyle devam ederse, Türkiye'den gelen büyük yatırımcılar artık rotayı başka ülkelere çevirecek." demişti.
Benzer ifadeleri Merit Holding International Yönetim Kurulu Başkanı Sayın Besim Tibuk ile yaptığım sohbetlerde de dinledim.
"İsmet, biz bu yatırımları dünyanın başka bir coğrafyasına taşısak, o ülkelerin cumhurbaşkanları ve başbakanları, ülkelerine değer kattığımız ve istihdam yarattığımız için bizi el üstünde tutardı. Bırak el üstünde tutulmayı, biz yeri geldiğinde yerel yönetimleri bile aşamıyoruz."
Bu cümleleri hep aklımdadır.
Yukarıda sözünü ettiğim insanlar kim? Adanın kuzeyini vatan bilerek milyonlarca doları riske atıp yatırım yapan büyük iş insanları.
Dünyanın hiçbir ülkesinde yatırım riski yok değildir. Bunların başında da toprak ve mülkiyet konusundaki belirsizlikler gelmektedir. Yapılacak yatırımın Türk toprağı üzerinde olmaması durumunda ileride karşılaşılabilecek zorlukları hesaplayan yatırımcı zaten gelmez.
Adanın uluslararası tanınmamış olmasından kaynaklanan sıkıntılar, hava ve deniz ulaşımındaki zorluklar, yüksek bilet fiyatları, kalifiye eleman bulmadaki güçlükler ve yüksek iş gücü maliyetleri, enerji maliyetlerinin yüksekliği ile pazarlama sorunları yatırım ikliminin önündeki en büyük engellerdir.
Bugün hâlâ adaya yatırım yapan diğer turizm grupları; örneğin Pasha, Limak ve Kaya'nın da benzer zorluklarla karşılaştığına eminim.
Söylediklerime itirazı olan varsa gelsin; televizyon programı dâhil her platformda tartışalım.
Elbette bu iş insanları, bunca riske rağmen adanın geleceğinde bir ışık gördükleri için yatırım yapıyorlar. Daralan şans oyunları pazarına rağmen gelir projeksiyonlarında ve yatırımın amortisman sürecinde olumlu bir tablo gördükleri için buradalar.
Bu da iş insanı olmanın doğal sonucudur. Risk almak bunun bir parçasıdır. Kâr etmeyeceğiniz bir yere neden 300 milyon doları bulan otel yatırımı yapasınız?

Güney Kıbrıs ile karşılaştırıldığında mukayeseli avantajlarımız var mı?
Gelin, çok uzağa gitmeden yan başımızdaki Güney Kıbrıs ile turizm açısından bir karşılaştırma yapalım.
1.    Adanın hangi tarafında şans oyunları sektörü, siyasiler tarafından uluslararası platformlarda kara para aklama yuvası olarak gösteriliyor? Hangi tarafta ise dinî çevreler de dâhil olmak üzere toplumun geniş kesimlerinin desteğini alıyor? 
2.    Siz bir iş insanı olsaydınız, mevcut siyasi, ekonomik ve yatırım iklimi içerisinde beş yıldızlı bir otel yatırımı yapacak olsanız ve Türkiye'den gelen bir yatırımcı olsanız, imkânınız da bulunsa adanın hangi tarafını tercih ederdiniz? 
3.    İkinci maddede sayılan etkenler dikkate alındığında, uluslararası bir yatırımcı adanın neresine yatırım yapmayı tercih eder? 
4.    Dünyanın hemen her ülkesinden hava ve deniz yoluyla ulaşılabilen, uluslararası turizm pazarlarına entegre olmuş ve turist sayısını her yıl yaklaşık yüzde 10 artıran bir turizm ülkesine mi yatırım yapardınız; yoksa giderek uluslararası pazarlardan uzaklaşan ve yalnızca tek bir pazara bağımlı hâle gelen bir ülkeye mi? Kısacası, güneye mi yoksa kuzeye mi? 
5.    Uluslararası turist hareketliliğinde en önemli tercih nedenlerinden biri ulaşım kolaylığı ve düşük uçak bileti maliyetleridir. Ayrıca uluslararası limanlara sahip olan hangi taraf, MSC ve Costa gibi cruise gemileriyle tek seferde binlerce turisti ağırlayabiliyor? Mevcut koşullarda hangi taraf daha avantajlı? 
6.    Yasal düzenlemeler ve mevzuat yatırımcıyı koruyacak şekilde oluşturulmalıdır. Mevzuat açısından yatırımcıya zorluk çıkaran taraf hangisi, "Yeter ki gel yatırım yap, seni destekleyelim." diyen taraf hangisidir? 
7.    Cumhurbaşkanından başlayarak tüm devlet kurumlarının açıkça "Gelin yatırım yapın, yasalarımız sizi korur." dediği taraf hangisidir? 
8.    Çevresel temizlik, plajlar, yollar, dağlar, parklar ve turistik bölgelerin düzeni açısından hangi taraf daha avantajlıdır? 
9.    Kültürel ve tarihî varlıkları daha sınırlı olmasına rağmen bunları daha doğru pazarlayan ve turistin yeniden gelmesini sağlayan taraf hangisidir? 
10.    Alternatif turizm modelleri; doğa yürüyüşü, kültür turizmi, MICE (kongre turizmi), gastronomi, arkeoloji, kite sörfü, dalış, kuş gözlemciliği, eko-agro turizm ve inanç turizmi açısından hangi taraf daha fazla gelişim sağlamaktadır? 
11.    Tur operatörleri ve seyahat acentelerine daha fazla teşvik veren ve sürekli yeni destinasyonlar oluşturmaya çalışan hükümet hangisidir? 
12.    İç turizm, yerli üretim ve yerel istihdamı daha fazla destekleyen, yerli üreticiyi uluslararası turizm pazarına taşımaya çalışan taraf hangisidir? 
13.    Ara eleman yetiştirmek amacıyla sürekli yeni okullar açan, otelcilik eğitimini Avrupa Birliği standartlarına taşımaya çalışan taraf hangisidir? 
14.    Mevcut ve potansiyel şans oyunları sektörünü kendi bölgesine çekmeye çalışan taraf hangisidir? Kim kimin müşterisini almaya çalışıyor ve neden? 
       Bu 14 maddeye baktığımızda galiba kuzey tarafı hep kaybeden oldu. (Devamı yarın)
Şimdi gelelim kuzeyin avantajlarına
1.    15.Turizmde en önemli mukayeseli avantaja sahip sektör hangi tarafta casino sektörüdür? 
2.    Uluslararası standartlarda yapılan beş yıldızlı otel yatırımları, servis kalitesi ve hizmet açısından hangi tarafta daha üstündür? 
3.    16.Bu üstünlüğü yaratan temel unsur, casino ve şans oyunları sektörünün oluşturduğu uluslararası hizmet kalitesi ve network müdür? 
4.    17.Şans oyunları sektörü hangi tarafta ekonomiye daha fazla çarpan etkisi yaratmaktadır? Yerli gıda üreticisini, tarımı, kırmızı ve beyaz et üreticisini, taksiciyi, kafe ve restoranları besleyerek istihdam oluşturan taraf hangisidir? 
5.    18.Şans oyunları sektörünü uluslararası bir turizm markasına dönüştüren ve poker ile tavla turnuvaları gibi organizasyonlarla ülkesini tanıtan taraf hangisidir? 
6.    19.Devlete yıllık vergi, lisans, imtiyaz ve canlı oyun masası ücretleri bakımından daha fazla katkıyı sağlayan taraf hangisidir? 
7.    20.Yaklaşık 17 bin kişiye istihdam sağlayan şans oyunları sektörü hangi taraftadır? 
8.    21.Böylesine büyük bir sektörün yarattığı ekonomik gücü karşı tarafa göstererek orada da casino açılmasına öncülük eden taraf hangisidir? 
9.    22.Turizmde aradığı gelişmeyi sağlayamayan destinasyonlar çözüm ararken, casino sektörünü dünya çapında saygı duyulan bir marka hâline getiren taraf hangisidir? 
10.    23.Devletin yapamadığı tanıtım ve reklam faaliyetlerini kendi imkânlarıyla gerçekleştiren yatırımcılar hangi taraftadır? 
11.    24.Yurt içi ve yurt dışında yarattığı ekonomik katkı, çalışan sayısı, havayollarıyla yapılan garantili koltuk anlaşmaları ve otellerdeki garanti oda anlaşmalarıyla doluluk oranlarının temelini oluşturan taraf hangisidir? 
12.    25.Toplam kalite yönetimi, misafir ilişkileri, lüks tüketim anlayışı ve uluslararası sanatçıların sahne aldığı organizasyonlarla casinoları yalnızca oyun oynanan yerler olmaktan çıkaran taraf hangisidir? 
13.    26.Sorumlu oyun anlayışı ve sosyal sorumluluk projeleri konusunda sürekli faaliyet gösteren sektör hangi taraftadır? 
14.    27.Oyun bağımlılığının tehlikelerine dikkat çekmek amacıyla üniversitelerle iş birliği içinde konferanslar düzenleyen taraf hangisidir? 
Uzun lafın kısası; şans oyunları ve casino sektörünü karalayacak her türlü eylem ve söylemden uzak durmalıyız. Siyasiler, turizmciler ve bürokratlar bu konuda çok dikkatli olmalıdır. Teknolojinin bu kadar geliştiği ve herkesin cep telefonundan istediği anda çevrim içi şans oyunlarına ulaşabildiği günümüzde en büyük tehlike budur. Kara tabanlı (land-based) casinolar ve milyarlarca dolarlık yatırımlar risk altındadır. Asıl mücadele edilmesi gereken alan burasıdır. Ayrıca neredeyse her sokakta bulunan bet ofislerini de doğru okumak gerekir. 
Çok yakın bir zamanda, "Ürün, İmaj ve Marka" değeri açısından bugüne kadar yapılmamış önemli bir araştırmayı kamuoyuyla paylaşacağım. Bin 200 kişi üzerinde şans oyunları sektörümüzü bilimsel olarak masaya yatıracağız.
Her şey bu güzel ülke için.