Günlük konuşmalarımızda sıkça duyduğumuz bir söz vardır:
“Spor yapmaya vaktim yok.”
Bunu söyleyenlerin büyük bir çoğunluğu gün boyu hareket etiğini, ev işi yaptığını, işe gidip geldiğini, merdiven çıktığını veya ayakta çalıştığını belirtiyor.
Peki o zaman şu soruyu sormak gerekiyor:
“Hareket etmek gerçekten spor yapmak mıdır?”
Bu iki kavramın sıkça birbirine karıştırıldığını söyleyebilirim. Hareket etmek, bedenin günlük yaşamda yaptığı doğal eylemlerdir.
Yürümek, eğilmek, bir şey taşımak, uzanmak…
Spor yapmak ise planlı, amaçlı ve bedeni geliştirmeye yönelik hareketler bütünüdür. Yani her spor bir harekettir ama her hareket spor değildir.
Günlük hayatta yaptığımız hareketlerin büyük bir kısmı tekrarlıdır ve çoğu zaman dengesiz yüklenmelere neden olur. Sürekli aynı şekilde eğilmek, aynı kasları kullanmak ya da uzun süre aynı pozisyonda kalmak bedeni güçlendirmez; aksine yorar. Özellikle masa başında çalışanlarda, ev işlerini tek taraflı yapanlarda ya da gün boyu ayakta duranlarda bunu sıkça görüyoruz. “Zaten çok hareket ediyorum” diyen kişilerin önemli bir kısmı, aslında yanlış ve tek yönlü hareket ediyor.
Sporun farkı tam da burada ortaya çıkar. Spor, zayıf kasları güçlendirmeyi, kısalmış kasları esnetmeyi, eklemleri korumayı ve bedene denge kazandırmayı amaçlar. Doğru planlanmış bir egzersiz programı, günlük hayatta maruz kaldığımız yüklerin yarattığı olumsuz etkileri telafi eder. Bu yüzden spor, sadece kalori yakmak ya da kilo vermek için değil, bedeni sağlıklı tutmak için yapılmalıdır.
Toplumda sıkça karşılaştığımız bir başka yanılgı da şudur:
“Gün içinde çok yoruluyorum, demek ki spor yapmış sayılırım.”
Oysa yorgunluk, her zaman doğru çalışmanın göstergesi değildir. Bazen sadece yanlış kasların fazla çalıştığını, doğru kasların ise hiç devreye girmediğini gösterir. Bu da zamanla ağrı, tutulma ve sakatlanma riskini artırır.
Bir diğer önemli nokta da şudur; spor yapmak herkes için aynı anlama gelmez. Kimi için düzenli yürüyüş yeterliyken, kimi için güçlendirme ve denge egzersizleri şarttır.
Kimi beden önce dinlenmeye, kimi beden ise harekete ihtiyaç duyar. Bu nedenle “haftada üç gün spor yapıyorum” demek tek başına yeterli değildir. Nasıl, ne kadar ve hangi amaçla yapıldığı asıl belirleyici olandır.
Hareket etmeyen bir beden zamanla zayıflar; yanlış hareket eden bir beden ise ağrır. Günümüzde artan bel, boyun ve diz ağrılarının önemli bir nedeni de budur. İnsanlar ya hiç hareket etmiyor ya da bedenine uygun olmayan şekilde hareket ediyor.
Belki de artık “Spor yapıyor muyum?” yerine şu soruyu sormanın zamanı gelmiştir:
“Bedenime gerçekten iyi gelen şekilde hareket ediyor muyum?”
Spor bir lüks değil, ihtiyaçtır. Ama doğru yapılmadığında fayda yerine zarar getirebilir. Önemli olan daha çok hareket etmek değil, doğru hareket etmektir.