Öksürdüğünüzde, hapşırdığınızda, güldüğünüzde ya da egzersiz yaparken idrar kaçırıyor musunuz? Bu durumu doğumun veya yaş almanın kaçınılmaz bir sonucu olarak görüp kabulleniyor olabilirsiniz. Oysa idrar kaçırma sık görülse de mutlaka yaşanması gereken bir durum değildir. Uygun değerlendirme ve tedaviyle şikâyetleri azaltmak mümkündür.

Öksürme, hapşırma veya yük kaldırma sırasında karın içi basıncın artmasıyla ortaya çıkan kaçırmaya stres tipi idrar kaçırma denir. Ani ve güçlü bir idrar yapma isteğiyle tuvalete yetişememe ise farklı bir türdür. Bazı kişilerde iki durum birlikte görülebilir. Gebelik ve doğum, menopozla ilişkili değişimler, fazla kilo ve kabızlık gibi etkenler idrar kontrolünü etkileyebilir. Bu nedenle her kişide aynı nedenin bulunduğunu düşünmek doğru değildir.

Pelvik taban egzersizleri neden önemlidir?

Pelvik taban kasları, mesane ve diğer pelvik organları destekler ve idrar kontrolüne katkıda bulunur. Bu kasların eğitimi, özellikle stres tipi ve karma idrar kaçırmada etkili tedavi seçeneklerinden biridir.

Pelvik taban kaslarını çalıştırmak için kullanılan yöntemlerden biri Kegel egzersizleridir. Bu egzersizlerde amaç, idrar kontrolüne katkıda bulunan kasları doğru şekilde kasmayı ve ardından tamamen gevşetmeyi öğrenmektir. Ancak Kegel egzersizlerinin herkese aynı şekilde uygulanması uygun değildir. Kasların doğru çalışıp çalışmadığının değerlendirilmesi ve egzersizlerin kişiye göre düzenlenmesi, tedavinin başarısı açısından önem taşır.

Çözüm yalnızca kasları sıkıp bırakmak değildir. Kasların doğru kasılması, gerektiğinde gevşemesi ve nefesle uyumlu çalışması da önem taşır. Egzersizleri yanlış uygulamak veya kasları sürekli sıkılı tutmak beklenen yararı sağlamayabilir.

Fizyoterapide kişinin ihtiyaçlarına uygun hareket ve nefes koordinasyonu çalışmaları planlanabilir. Klinik pilates doğrultusunda, uygun kişilerde nefes ve gövde kontrolünü geliştirmeye yönelik egzersizlerden yararlanılabilir. Bununla birlikte klinik pilates, pelvik taban kaslarına yönelik özel eğitimin veya gerekli sağlık değerlendirmesinin yerine geçmez.

İdrar kaçırma şikâyeti olan kişilerde öncelikle sorunun türünün belirlenmesi gerekir. Uygun değerlendirme sonrasında pelvik taban kaslarının doğru kullanılması öğretilir ve kişiye uygun egzersizler planlanabilir. Öksürme, ayağa kalkma ve yük kaldırma gibi günlük hareketlerde nefesin ve kasların koordinasyonunu geliştirmek de çalışmalara dâhil edilebilir. Gerektiğinde bu alanda özel deneyimi bulunan bir fizyoterapistten veya ilgili hekimden destek alınabilir.

İngiltere Ulusal Sağlık ve Bakım Mükemmelliği Enstitüsü (NICE), stres tipi veya karma idrar kaçırması olan kadınlarda en az üç ay süreyle gözetimli pelvik taban kas eğitimini önerir. Bu yaklaşım, egzersizlerin doğru öğrenilmesinin ve ilerlemenin takip edilmesinin önemini ortaya koyar.

İdrar kaçırma nedeniyle yürüyüşten, spordan veya sosyal etkinliklerden uzaklaşıyorsanız yardım istemeyi ertelemeyin. İlgili hekimle görüşerek ilk değerlendirmeyi yaptırabilirsiniz. İdrar kaçırmak utanılacak değil, çözüm aranabilecek bir sağlık sorunudur. Doğru yönlendirme ve kişiye uygun destekle günlük yaşamda daha rahat hareket etmek mümkün olabilir.