Seçimin ne tarihi belli, ne zamanı. Üstelik, Yerel ve Genel Seçimleri, Karma Oyu da kaldırarak aynı gün gerçekleştirmek bana, 1990 siyasi mühendisliğini hatırlattı. Bakın artık, tüm köyler ve en küçük yerleşim birimleri dahi, belediyelere bağlandı. Şimdi düşünün Yerel Seçimde Başkanlık yanı sıra, Belediye Meclis Üyeliği Seçimi de yapılacak. Küçük yer. Pek çok parti Belediye Sınırlarından aday gösterecek. Orada ikamet eden onlarca insan aday olacak. İşte Karma oyun özelliği burada. O alanda Karma Oy ile farklı partilere mensup insanlar arasında bir kopuş olmuyor. Bu cepheleşmeyi bozuyor. Üstelik adayları da konuşmalarında, davranışlarında kopuşu sağlamayacak üsluba ve tutuma zorluyor. Seçimi Yerel ve Genel birlikte ve Karma oyu kaldırarak yaparsanız; ülke genelinde en büyük yerleşim yerinden, en küçüğüne kadar cepheleşmeyi sağlarsınız.
Rahmetli Sayın Nejat Konuk’a sormuştum. “Bu karma Oyu ve Tercih oyunu o dönem neden ve nasıl düşündünüz?”. Bana aynen şunu söyledi. “Bursa’da, CHP İl Başkanlığı da yaptım. Orada gördüğüm, Milletvekili aday adaylığında, Belediye Meclis üyeliklerinde ve Başkanlıkta, ne parti üyelerinin, ne de o seçim bölgesinde bulunan seçmenlerin iradelerinin bir rolü vardı. Adaylar Parti Başkanı, Merkez Örgütü ya da İlçe Yönetim örgütü tarafından belirleniyor. Dolayısı ile Kıbrıs’ta Kurucu Meclis’te yer aldığım zaman, bu tecrübemi Seçim ve Halk oylaması Yasasını hazırlamakla görevli Komite Üyesi arkadaşlarla da paylaştım. Ümit Süleyman Onan Bey Komite başkanı idi. Naci Talat Bey de muhalefet adına komitede idi. Görüşerek önce o partinin üyeleri ile seçmenlerine, Tercih Oyu imkanı ile parti başkanının veya merkezin ya da kurulların saptadığı milletvekili ve Belediye Meclis üyeliklerinde yer alan adayların sıralanması ve seçilebilmeleri için tüm seçmenlerin iradelerinin belirleyici olmasını gündeme getirdik. Karma oy ile de cepheleşme engellendi. Ayrıca adayların da ister partilisi olsun, isterse başka partiden olsun, insanlara dönük daha duyarlı olmaları sağlandı. Yani Merkezi despotizmi kıran bir düzenleme getirdik. O zaman siyasi mücadelede gerçekleşme ihtimali olan cepheleşmeyi ve seçilenin de seçmene karşı daha kucaklayıcı olmasını sağladık“ dedi.
Peki Karma oy ne zaman kalktı? Sonucu ne oldu? Karma oy, 1990 Seçimleri için, Meclis’ten UBP çoğunluğunun dayatması ile çıkan ve içinde Birinci Partiye Avanta Milletvekilliği çıkartma imkanı veren Seçim Yasası içinde kalktı. Aynı zamanda o dönem bu yasa ile yetinmediler. Cumhurbaşkanı Rahmetli Sayın R.R. Denktaş, Milletvekilliği Seçim tarihi belli olduktan sonra, CB istifa etti. Böylece CB boşalması halinde, 45 gün içinde seçim olur kuralına dayanarak; CB seçiminin de 22 Nisan 1990 tarihinde olması sağlandı. Bu siyasi mühendislikle, Genel Milletvekilliği Seçiminin 6 Mayıs 1990’da olması gerçeği ile seçimin, 14 gün ara ile arka arkaya gerçekleşmesi sağlandı. Böylece Rahmetli Sayın Denktaş’ın karizmatik özelliğini, UBP ve derin güçler; yardımcı vites olarak kullandılar. Bunun arkasından o anti - demokratik seçim yasasının getirdiği avanta milletvekilliği imkanı ile Meclis’te ezici bir çoğunluğa ulaştılar. Ama doymadılar. Meclise bu oyunu protesto eden TKP ve CTP milletvekillerinin yemin törenine katılmamalarını gerekçe göstererek UBP, onları seçilmemiş ad eden ve milletvekilliğinden atan kararı aldı. Onların yerine Ara Seçim yaparak, 50 sandalyeli Meclis’te 45 kişilik çoğunluğa ulaştı. Artık her şey ellerinde idi. Bütçeyi üç günde geçirmekle övündüler. Ama bu durum içte ekonomik ve demokratik olarak inanılmaz krizlere yol açtı. Dışta da “Türk Tarafını” tamamen zora soktu. Önce UBP bölündü. DP doğdu. Arkasında da Sayın Denktaş’la, Sayın Eroğlu bir birlerinden koptu. Aralık 1993’e kadar dayanabildiler.
Şimdi Karma oyun kaldırılması ve Genel ile Yerel Seçimin aynı gün olması konusunu gündeme getiren UBP’ye bu aklı: siyasi mühendislik okulu mezunları ile onun yöneticileri; yani derinler aynı filmi, 2026’da yeni oyuncularla sahnelemek için verdi. Yerel Seçimlerle, Genel Milletvekilliği seçimlerini aynı güne, Karma Oyu da kaldırarak gitmekle, cepheleşmeye alan açmak istiyorlar. Bunu öncelikle Meclis’te bulunan DP ve YDP gibi küçük partiler düşünmelidir. Çünkü onları, iki büyük partinin etrafında oluşacak cepheleşme yok eder. 1990’da bunu, onlar gibi olanlar yaşadı. Bu bakımdan sağduyu sahibi her insan; bölgenin bu konjonktüründe cepheleşmenin bize iç ve dış ne belalar getireceğini düşünerek; Seçim öncesi, Seçim Yasası ile oynamaya ve seçimleri de aynı güne denk getirme oyununa prim vermemelidir.