Diyalog Gazetesi
2026-11-22 01:39:52

Siyaset hakikat arayışının düşmanıdır

Mustafa ERDOĞAN

22 Kasım 2026, 01:39

‘’Kuvvetler ayrılığı, frenler ve dengeler, anayasal haklar, ifade özgürlüğü… bütün bunlar nelerin söylenebileceği, nelere inanılabileceği veya nelerin sorulabileceğinin yegâne efendilerinin yöneticiler olmalarını önlemenin araçlarıdır. Yine de bu kurumların hiçbiri hakikat arayışını iktidardakiler için rahatlatıcı hale getiremez.’’ (Will Ogilvie Vega de Seoane, ‘’Popper Never Left Plato’s Cave’’, The Freeman, Oct. 29, 2026)

Geçenlerde okuduğum bir makaleden aktardığım bu pasaj hakikat arayışı ile politika arasında kadim zamanlardan beri var olan gerilim ile bu gerilimin aşılmasının yolu hakkındaki en özlü anlatımlardan biridir. Yazar bu gerilimi kendisini en belirgin şekilde gösterdiği ifade özgürlüğüyle bağlantılı olarak ele alıyor ve demek istiyor ki yurttaşların hakikat arayışı hakikat tekelciliği iddiası güden iktidar sahiplerini her zaman rahatsız etmiştir.

Kamusal alanda düşünce ve görüş ifade etmenin ve kamu otoritelerine soru sormanın vatandaşlar için riskli olmasının nedeni de budur. İfade özgürlüğü hakkı dahil anayasal kurum ve güvenceler yönetenlerin hakikati kontrol etme girişimlerine karşı yurttaşlara koruma sağlamanın araçlarıdır. Bu araçlar sayesinde devletin hakkatin efendisi olmasına, yani vatandaşların neleri söyleyebileceklerini, nelere inanabileceklerini veya yönetenlere neleri sorabileceklerini devletin belirleme gücüne gem vurulabilir.

Evet, özgür bir toplumda anayasal bir temel hak olan ifade özgürlüğü vatandaşlara kamusal meseleler hakkında serbestçe fikir beyan etme ve yönetenlere soru sorma, hatta onları sorgulama imkânı verir. Onun için herkesin düşünce ve kanaatlerini ifade etme özgürlüğü demokratik rejimin de varlık şartlarındandır. Şairin dediği gibi, hakikat eğer ‘’müsademe-i efkârdan’’ doğacaksa ancak bu sayede doğabilir. İktidar sahiplerinin vatandaşlara hakikat dayatma küstahlığı da böylece -tamamen engellenemese de- frenlenebilir veya dengelenebilir. Özgür medyanın varlığını demokrasi için hayatî kılan da budur.

Peki, yukarıda aktardığım pasajı bana hatırlatan neydi? Sanırım cevabını biliyorsunuz: Sözcü TV’ye kayyım atanması hakkında gazetecilerin sorduğu soruya cevaben Devlet Bahçeli’nin söylediği şu sözler: "Bu sorunun sebep ve sonuçlarını Sözcü yöneticilerine sormak lazım. Orada her akşam konuşmalarına dikkat etmeden her şeyi konuşan insanlara sormak lazım"

Yani ‘’Devlet’’in Devlet’i demek istiyor ki, bizim konuşulmasını istemediğimiz şeylerin kamu önünde konuşulmasına zemin sağlayanlara izin vermeyiz. Başka bir deyişle, Bahçeli ‘’biz hak-hukuk tanımayız, medya özgürlüğü de ne demek!’’ diyor. Bu diyarda hakikatin efendisi biziz biz, hakikat bizim tekelimizdedir diyor.

Kendisinin ve enformel ortağının bu ‘’düşünce’’de olduklarını biliyorduk ta, muhteremin söylediklerinden başka bir şey daha anlıyoruz: Demek ki, televizyonlarda neyin konuşulup neyin konuşulmayacağına, Devlet adına hükümetin gayrıresmî ortağı karar veriyor ve ilgili hükümetim emrindeki kamu makamları da bu kararı uygulamaya geçiriyormuş.

Peki nasıl olabiliyor bu? Resmî bir sıfatı, hükümette anayasal-resmî bir görevi olmamasına rağmen Bahçeli ve takımı bu yetkiyi nereden alıyor?... Dedik ya, o herhangi bir vatanadaş veya siyasetçi değildir, ‘’Devletin Devleti’’dir o! Yetkiyi de bu fiilî durumdan alıyor. ...

Bahçeli’nin açıklamanın daha da ilginç yanı şu: Bahçeli’ bu keyfî müdahale için, inanmasa da –‘’basın özgürlüğü anayasal bir hak olmakla beraber sınırsız da değildir’’ gibi- görünüşte makul bir gerekçe göstermeye bile gerek duymayıp, tam da ‘’ülkücülüğe yakışır tarzda’’ meseleye ‘’damardan’’ girmeyi tercih etmiş.

Evet, Sözcü gazete ve televizyonunun da TMSF’nin kontrolüne geçmesiyle, bir-iki küçük istisna dışında ülkedeki bütün basın-yayın araçlarının devletleştirilmesi/hükümetleştirilmesi tamamlanmış oldu. ‘’Sanal’’ denen medya da zaten çoktandır hem sansüre tabidir hem de sıkı denetim altındadır. Böylece artık ülkede -büyükçe bir parçası Bahçeli ve MHP’de somutlaşan ‘’Devlet’’ ile hükümetten başka pek kimsenin sesi duyulmayacak. İşte bu ‘’yerli ve millî demokrasi’’nin tanımıdır.

Öyledir ama insanların hakikat arayışı da hiç bir zaman durmaz. Yani, böyle bir rejimi ilanihaye sürdüremezsiniz!

Sitemizden en iyi şekilde faydalanmanız için çerezler kullanılmaktadır.