Devlet destekli iç turizm

Kim ne isterse desin ben bu turizm matematiğini seviyorum. Dolayısıyla turizm sektörünü dinamiklerini de çare bulmak için çalışıyorum. Hele hele konu turizm matematiği ve ekonomisi ise bayılırım. Gelin bugün biraz turizm matematiği çalışalım. Birazcık da istihdam. Çok azıcık da iç turizm. KKTC’de özel sektör çalışanlarının sayısı kesin ve tek bir resmi rakam olarak her zaman net verilmez, ama genel tahminler üzerinden şöyle bir tablo çizebiliriz.

Toplam istihdam: yaklaşık 120.000 – 140.000 kişi. Kamu çalışanı: yaklaşık 30.000 civarı.

Özel sektör çalışanı: yaklaşık 90.000 – 110.000 kişi. Yani çalışan nüfusun büyük kısmı (%70–75 civarı) özel sektörde.

Özel sektörün içinde özellikle şu alanlar öne çıkıyor

1 Turizm ve otelcilik

2 İnşaat

3-Üniversiteler ve eğitim sektörü (özel)

4 Perakende ve hizmet sektörü KKTC ekonomisi kamuya bağımlı gibi görünse de, istihdam açısından bakınca aslında yükün büyük kısmını özel sektör taşıyor.

Kayıtlı kayıtsız durumu nasıl?

KKTC’de kayıtlı–kayıt dışı istihdam konusu gerçekten önemli ve biraz “gri alanlı” bir mesele.

Genel tabloyu sade şekilde anlatayım: Kayıtlı kayıt dışı karşılaştırma

Kayıtlı çalışanlar (sosyal sigortalı) yaklaşık 70.000 – 90.000

Kayıt dışı çalışanlar: yaklaşık 20.000 – 40.000 .

Kıbrıslı Türkler; Bunun Türkçesi ne demek? diye sorar isek ; Kayıt dışı oranı kabaca %20 – %30 civarında tahmin ediliyor.

Kayıt dışı çalışma özellikle şu sektörlerde yoğun

1-İnşaat

2-Turizm (otel, restoran, bar)

3 -Tarım

4- Ev içi hizmetler (bakıcı, temizlik vb.)

Bunun Başlıca sebepleri neler ?:

a- İşverenin sigorta maliyetinden kaçınması

b-Yabancı iş gücünün yoğun olması

c-Denetimlerin sınırlı kalması

Peki bunun etkileri neler?

1 -Devlet vergi ve prim kaybı yaşıyor

2 -Çalışanlar sosyal güvenceden yoksun kalıyor

3-Maaşlar ve çalışma koşulları daha güvencesiz oluyor

Bayılıyorum bu turizm matematiğine

Devlet sosyal sigorta ve ihtiyat sandığı prim yatırımlarından vaz geçsin ve tatil desteği versin. Nasıl mı? Gelin sizinle biraz beyin jimnastiği yapalım.

Devlet 30.000 çalışana bu yaz belki de bundan sonraki yaz sezonlarında da olabilir kendi ülkemizdeki otellerimizde tatil yapma imkanı verelim. Bunun ne anlama geliyor? Devlet yıllardır tatile çıkamayan çalışanlara 1000 Euro yani 50.000 TL fert başına destek versin ve iç turizmde tatil yapma imkanı sağlasın. Otuz bin çalışan için 30 milyon Euro. Bunun sadece yerli Turizm sağlayacağı katkısı ve etkisi otellerde konaklama olmayacak, bütün turizm ekosisteminin ve bu belirsiz zamanlarda ayakta kalmasını ayrıca yerli üretimin ve üreticinin de devam etmesini sağlayacak.

Gelin aynı matematiği bir de özel sektör çalışanlarına uygulandığını düşünelim.

Devletin kasasına girecek olan sosyal sigorta ve ihtiyaç sen de primlerinin alınmayıp bir de desteklenerek turizmde tatil yapma imkanına dönüştürüldüğünü hesap edersek minimum 50.000 kişinin otelleri de konakladığını ve tatilin canına kavuştuğunu düşünelim. Bu da 50 milyon Euro bir gider oluşturacaktır. Yani toplamda devletin kasasından çıkacak olan para kamu ve özel sektör çalışanları için 80 bin kişide 80 milyon civarı bir gider olacaktır. 80 milyon Euro gider ile yani bugünkü Euro kurundan hesaplarsak 4 milyar TL ile turizm sektörümüzün çok güçlü bir oranda ayakta kalmasını sağlayacaksınız, insanlar bu belirsizlik ve mutsuzluk ortamından bir nefise kendi kendisini kurtaracak.

Turizmin dinamikleri dönmeye devam edecek ve 15 Eylül 2026 okulların başlayacağı, turizm sezonunun yavaş yavaş sona ereceği zamanlarda savaşın etkilerinden kurtularak 2026-27 sezonunu daha rahat planlayacaksınız. Fikir benden uygulaması sizden. Kimden mi? KKTC Turizm Bakanlığı, KKTC Maliye Bakanlığı, KITOB, KITSAB .Çok zor mu? Hayır hiç de değil. Biraz irade…