Ondokuzuncu yüzyılın başlarından buyana Türkiye'nin modernleşme tarihinde bazı önemli dönüm noktaları vardır: Tanzimat, İkinci Meşrutiyet, Cumhuriyet, çok-partili hayata geçiş gibi. Bu süreçte devletin ‘'yeniden kuruluşu''yla...

Yazarının bir facebook paylaşımından aldığım aşağıdaki metinde ünlü siyasal iktisatçı ve iktisat tarihi uzmanı Robert Higgs özgürlükçü anarşizm istikametindeki düşünsel (ve duygusal) dönüşümünün kısa bir hikâyesini anlatıyor: ...

Benim hukukçu bir akademisyen olarak meslekî kariyerim 1985 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde başladı. Lisansüstü öğrenimime 1981 yılında Hukuk Fakültesi'nde başlamış, orada Doktora öğrenimimi yaparken...

İnsan ömrü açısından düşünüldüğünde kırk yıl gibi kısa sayılamayacak bir süredir ‘'demokrasi'' ideali hakkında şu kanaati taşıyorum: Kendi başına demokrasi bizatihi bir amaç olmaktan ziyade insanların kendi amaç...

Çoğu insan fikir sahibi olmayı, kişinin bilgisel donanımından bağımsız olarak, aklına geleni söylemekle aynı şeymiş gibi görür. Oysa bilgiyle fikir neredeyse ayrılmaz bir ikilidir. Anlamlı ve gerçekten işe yarar olan, bilgiyle desteklenen...

Türkiye'de öteden beri ‘politika' ile ‘devlet yönetimi', 'politikacı' ile 'devlet adamı' arasında ayrım yapmak âdettendir. Bu iki etkinlik türü nitelikleri bakımından birbirinden büsbütün farklıdır....

Aşağı yukarı birbuçuk yıldır ülkenin başlıca siyasî gündemini resmî  adı ‘'Terörsüz Türkiye'' olan sürecin oluşturduğu malum. Ne var ki, kabaca TBMM özel Komisyonunun raporu ortaya çıktıktan bu yana süreç adeta...

‘'Türkiye'nin değişmeyen gündemi'' derken siyasî rejimin ‘'özgürlükten kaçış'' iradesinin sürekliliğini kastediyorum. Malûm, on yıldan fazla bir süredir ülkeyi günden güne özgürlükten daha da uzaklaştıran...

‘'Anlamam biraz zaman aldı ama Ayn Rand serbest-piyasa ekonomisi (kapitalizm) hakkındaki şüpheciliğin -belki de düşmanlığın- kâr veya kişisel çıkar arayışına yönelik şüphecilikten kaynaklandığını söylediğinde haklıydı. Bağımsızlık...

AKP ağırlıklı siyasî iktidarın Cumhuriyet Halk Partisi'ni belediyeler üzerinden çökertme ve son mahallî seçimlerde CHP'ye kaybettiği belediyeleri kaba saba ve hileli yoldan geri alma operasyonlar zincirinin son büyük halkası Bursa...

Bir AKP milletvekilinin [F. Hüsrev Kutlu] Atatürk'ün Meclisteki askerî üniformalı resmine ve Meclis müştemilatı içinde askerî bir birliğin varlığına ilişkin olarak söylediklerini bahane ederek 'bir bardak suda fırtına” koparmaya...

Son on yıldır akademik dünyada değilse de Kemalizme sempatik aydın kamuoyunda nispî bir popülerliğe sahip olan yeni bir ideolojik söylem (‘'post-Kemalizm'') etkili olmaya başladı. Mamafih kavramı icat eden ve onu teorileştirme...

Günümüz toplumlarında ideolojik farklılıkların insanları birbirinden 'ayrı düşüren” başlıca etkenlerden biri olduğu malum. İnsanlar genellikle kendileriyle aynı dünya görüşünü paylaşanlarla ilişkiye girer, dostluk kurar ve...

Geçenlerde gazeteci, yazar, sanatçı ve akademisyenlerden oluşan Atatürkçü/Kemalist bir grubun yayımladığı ‘'laiklik bildirisi'' ‘'Kemalist-dinci karşıtlığı'' eksenindeki o bildik eski tartışmayı yeniden...

Amerika Birleşik Devletleri'nin İsrail'le birlikte İran'a karşı başlattığı savaş, haklı tepkiler yanında, kimi kafa karşıklıklarına da yol açtı. En şaşırtıcı olan da, milliyetçilerle İslamcıların bu meselede aşağı...

Altı yıl önce kaleme aldığım bir makalede ‘'neoliberalizm''in solcular için bir günah keçisi işlevi gördüğüne dikkat çekmiştim. Solun uydurduğu bu terimle güttüğü amaç serbest piyasacı iktisat düşüncesini ve genel...

‘'New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani bir konuşmasında ‘kolektivizmin sıcaklığı'nı kapitalizmin 'haşin bireyciliğinin soğukluğu'na tercih etiğini söyledi. Bu kurgu kapitalizmin insanları ‘atomistik bireyler'...

Yazının başlığı CHP Genel Başkanı Özgür Özel'in partisinin geçen Kasım'da yapılan Kurultayındaki konuşmasından mülhemdir: ‘'Elde edilen gelir adaletle bölüşülecek'.” Bu yazıda Sayın Özel'in bu sloganvari...

Geçen yazıda Türkiye'de muhafazakâr düşüncenin zayıflığının Türkiye'ye özgü nedenlerine gelmiştik: süreklilik arz eden bir toplumsal-siyasal geleneğin yokluğu ve sivil toplumun zayıflığı. İlk olarak, Türkiye bir asır kadar...

Muhafazakârlık her ne kadar genellikle (liberalizm ve sosyalizmle beraber) üç büyük modern siyasî doktrinden biri olarak görülüyorsa da, Türkiye'de dikkate değer bir muhafazakâr ideolojinin var olduğu şüphelidir. Ancak bu hiç bir muhafazakâr...

Son birkaç haftadır Türkiye'nin gündemini işgal eden konulardan biri, malum, uyuşturucu kullandıkları gerekçesiyle bazı şarkıcı, oyuncu ve gazetecilerin göz altına alınmaları ve haklarında ceza takibatı başlatılmasıdır. Buna benzer...

İktidar ortaklarının ‘'Terörsüz Türkiye'' olarak adlandırdıkları malum girişimin gerçek niteliği hakkında başından beri bir belirsizlik vardı. Son birkaç hafta öncesine kadar, başta Kürt siyasî hareketi sempatizanları...

Malum, geçen hafta sonu ABD askerî bir operasyonla Venezuela diktatörü Nicolas Maduro ve eşini uyurlarken yakalayıp ‘'uyuşturucu kaçakçılığı'' suçlamasıyla yargılanmak üzere New York'a getirdi. Bir devletin başka bir...

Herbert Spencer ‘'toplumsal hayatın ve ekonominin disipline edilmesi''ni öngören ‘'bürokratik- sosyalist rejim''i özgürlük davasının önündeki en büyük güncel tehlike olarak görüyordu. Ona göre, sosyalizm...

Serinin bu ikinci yazısında Spencer'ın (1820-1903) düşünürün özgürlükçü toplum tahayyülünü gözden geçirmek istiyorum. Herbert Spencer engin bilgisi ve keskin zekâsıyla klasik liberal felsefenin kararlı ve uyanık bir savunucusu idi....

Ondokuzuncu yüzyılın önde gelen bir toplum ve siyaset felsefecisi olan Herbert Spencer (1820-1903) modern sosyolojinin kurucularından olduğu kadar, siyasal felsefede de ‘'özgürlük geleneği''nin seçkin temsilcilerinden ve bu geleneğin...

Türkiye siyasetinin halihazırdaki durumu maalesef hiç iç açıcı değil. Devlet mekanizmasına hükmeden AKP-MHP ikili ‘'cephesi'' toplumu içine hapsettiği cendereyi günden güne daha da sıkıştırıyor; o kadar ki toplum -özellikle...

İnsanların her zaman kendi gruplarından olanları desteklerken grup dışından olanları düşman olarak gören kabilevi insiyakları olmuştur. İlkel toplumlarda, insanlar kendi gruplarının diğer üyeleriyle iş birliği yapmışlar, gruba mensup...

Yaklaşık bir buçuk yıl önce bu sütunda hukukun devlet tarafından yaratıldığı sistemlerin karşıtı anlamında ‘'Devletsiz Hukuk''la ilgili peş peşe üç yazı yayımlamıştım. Bu yazının başlığındaki ‘'devletçi...

Sosyalistlerin -ve sosyalist olmayan solcuların da çoğunun- kendi anladıkları şekliyle ‘'kapitalizm''e ve ‘'tarihsel kapitalizm''e niçin karşı olduklarını anlayabiliyorum. Buna karşılık, günümüzdeki ahbap-çavuş...

İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nde büyük kapsamlı yolsuzluklar yapılmış olduğu isnadıyla Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'na karşı geçen Mart ayında başlatılmış olan ceza soruşturması kapsamında, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'ndan...

New York'un sosyalist belediye başkanı Zohran Mamdani seçim kampanyası esnasında ‘'milyarderlere ihtiyacımız olduğunu sanmıyorum'' demişti. Mamdani bu görüşünde yalnız değildir. İktisadî popülizmin görünür kısmı...

Benim neslimin ilk ve orta öğrenim çağındayken maruz kaldığı en etkili devlet propagandalarından biri ‘'ezelî Türk-Rus düşmanlığı'' formülünde saklıdır. Bu formülün sakıncası, Ruslar ile Türkler'in birbirlerine...

İnsanlar başta oy vermek olmak üzere siyasal eylemlerinin hemen hemen hiçbir zaman siyasî sonuçları değiştirmediğini bildikleri halde neden halâ siyasî faaliyete devam ederler?... Çünkü, politika sadece sonuçların değişmesi hakkında değildir....

Hukukun üstünlüğü hür ve medenî bir toplum için vazgeçilmez öneme sahiptir. ‘'Hukukun üstünlüğü'' varlığını bir cebrî iktidar organizasyonu olan devlete borçlu olmayan, aksine onun işleyişini kayıtlayan ve hukuk yapımında...

 ‘'Sosyal demokrasi''nin sol bir siyasî ideoloji olduğu belli olmakla beraber, tam olarak ne anlama geldiği o kadar net değil. Sosyal demokrasinin mahiyeti ve anlamı kişilere ve bağlamlara göre bir ölçüde değişkenlik göstermektedir. ...

Bu sütunda konu hakkında en son yazdığım ‘'Çözüm Süreci'ndeki Belirsizlikler'' başlıklı yazının üzerinden bir buçuk ay kadar bir süre geçmesine rağmen orada bahsettiğim belirsizlik halâ ortadan kalkmış değil....

Malum, günümüzde demokratik rejim dendiğinde normal olarak kastedilen liberal demokrasidir. Liberal demokrasi kurumsal bir çatı veya konfigürasyon anlamında ve temsil esasına dayanan bir ‘'demokrasi modeli''dir. Bu model her ne kadar...

Üç yıl önceki bir yazımda Türkiye'nin carî siyasî rejiminin ‘'patrimoniyalist'' bir özellik gösterdiğini açıklamıştım. Ama bu tanımlama doğru olmakla beraber, aslında eksiktir. Onun için, demokrasiden her gün biraz...

Ünlü Amerikalı iktisatçı düşünür Thomas Sowell (d. 1930) yazıyor:* ‘'Biyologlar organizmaların kendi fizikî çevrelerine nasıl intibak ettiklerini açıklarlar ama organizmalar değil ideologlar da kendi sosyal çevrelerine intibak ederler....