12 Mart 2022 Bahçemde olan en esrarengiz şey, bazı ağaçların aniden kurumaya başlayıp ölmeleridir. Birkaç gün önce su depolarının yanında duran çamlardan birini kuruduğu için kestirdim. Yanında duran çamlar yaşıyordu. O neden ölmüştü?...

2 Ağustos 2022 15'inci yüzyıldan başlayarak milyonlarca siyah insan plantasyonlarda köle olarak çalıştırılmak üzere Avrupa'nın Portekiz, İspanya ve İngiltere gibi sömürgeci devletleri tarafından gemilerle ‘Yeni Dünya'ya...

6 Şubat 2022 Kongo yağmur ormanlarındaki bir nehrin kıyısında, geçen yüzyılda yaşayan pigmelere elveda demeden önce son olarak onların ormanla, yani doğa ile ilişkilerini anlatmak istiyorum. Antropolog Colin M. Turnbull'un (1924-1994) yazdığına...

19 mart 2022 Rüzgâr, badem ağaçlarından birinin iki dalını kopardı.  Dallar ağacın hemen altında ikiz kardeş gibi yan yana yatıyorlar ve orada ağaçtaki kadar rahat görünüyorlar. Minik çağlaları ve yaprakları kurumaya başladı ama. ...

28 Haziran 2022 Geçen haftayı İngiliz edebiyatının en büyük aşk ve erotizm şairi olan John Donne'ın (1572-1631) biyografisini okuyarak geçirdim. Kitabı, Donne'ın hayatını çok merak ettiğim için değil Katherine Rundell yazdığı...

19 ŞUBAT 2022 Doğu-Batı çatışması dediğimiz şey yeni değildir. Eski Yunan ile Perslerin (bugünkü adıyla İran'ın) dünyanın bu bölgesinde iki hâkim güç olduğu milat öncesi yıllarda başladı. O günlerin tarihi yazıldığında...

15 Şubat 2022 Ruth Gotian, full time çalışır, annelik yaparken çağımızın en başarılı bilim insanlarının nasıl muvaffak olduğu konusunda, 43 yaşında doktora yapmaya karar verdi. Öğrendiklerini kısa bir süre önce Başarı Faktörü (The...

2 Temmuz 2022   Kristof Kolomb'un 1492'de Amerika'ya varması ile başlayan büyük keşifler döneminde Avrupalılar o güne kadar görmedikleri insanlarla karşılaştılar.  Bu insanlar cennet gibi yerlerde yaşıyorlardı. Giysileri...

18 Ağustos 2022 Psikiyatride depresyon tedavisi yanlış bir varsayıma dayanır. Bu varsayım, ruhsal bozukluklara beyindeki kimyasal dengesizliğin neden olduğu düşüncesidir. Sözde, bu dengesizliğe özellikle düşük serotonin düzeyi sebep olmaktadır....

29 Nisan 2021   Hayat bir bulma ve kaybetme sürecidir ve insanın en son kaybettiği şey ilk bulduğu, yani hayatıdır. Hayatı hüzünlü yapan şeylerden biri bu yitirme süreci, hiçbir şeyin kalıcı olmamasıdır. Bu olgu, yeryüzündeki yolculuğuna...

'Ayakkabıların yeni mi?” diye soruyor yaşlı adam.   Oğlu cevap veriyor: 'Evet. On iki Euro'ya aldım.”   'Nereden?”   'Figo'dan.”   Ziyaretçi olarak, hastanenin ameliyat bekleyen hastalar için...

Eğer evime gelecek olursanız ilk dikkatinizi çekecek şey her yerde kitap olmasıdır.   Mutfak masasında, merdivenlerde, koltuklarda, koltukların yanındaki sehpalarda, piyanonun üstünde, piyanonun altında, velhâsıl bir kitabın tutunmadan...

Öğleden sonranın sıcağında uyumaya çalışırken hayalimden laleler gelip geçti. 'Benzeyen köze çimende” Kıbrıs laleleri. Benzeyen beyaz yıldıza Türkmenistan laleleri. Benzeyen pembe katmerli güle Lale Angelique. Ve bugün Dutch Grown...

  Bir ülkenin ne kadar zengin olduğunu belirleyen doğal kaynakları değil insanlarıdır.  Zenginlikten kastım sadece para değildir.  Zenginlik tarifinin içinde özgürlük, hoşgörü, adil yargı, okullar ve hastaneler, kadın erkek...

23 Mart 2021 New York Review of Books'un  'şiddet ve gaddarlığın lirik yazarı” olarak tarif ettiği Roxane Gay biseksüeldir.  Boyu 1.80'den uzundur.  Süper obezdir.   Gay, on iki yaşında bir grup oğlanın...

1950 yazında bir gündü.  Ünlü İtalyan fizikçi Enrico Fermi (1901-1954) ile üç meslektaşı öğle yemeği için New Mexico'daki Los Alamos Ulusal Laboratuvarı'ndan çıkmışlardı.  Yürürken o günlerde Amerikan gazetelerine...

Yakında inşaat başlayacak olan tepeden söküp getirdiğim dağlalelerini (anemone coronaria) ekmek için badem ağacının yakınındaki otları yoluyordum ki ne göreyim; ağaç olma yolculuğuna çıkmış bir badem! Şöyle bir şey olmuştu: Yaz sonunda...

13 Mart 2021 1950 yazında bir gündü. Ünlü İtalyan fizikçi Enrico Fermi (1901-1954) ile üç meslektaşı öğle yemeği için New Mexico'daki Los Alamos Ulusal Laboratuvarı'ndan çıkmışlardı. Yürürken o günlerde Amerikan gazetelerine...

Bazen hava bulutludur ama bulutları parça parça görmezsiniz de gökyüzü sanki boydan boya bulut rengi ile boyanmıştır. Kurşuni beyaz. Güneş bu tablonun arkasında kayıptır. Işıkları yakarsınız. Yağmurun duvarlara, camlara çarptığını,...

 2 June 2021 Alevkayası     Gak. Gak. Gaaak! Bir kartal. Sesi gırtlağından çıkıyor. Kalın ve gür. Operaya başvursa onu 'bas bariton” olarak alırlardı.  Başımı kaldırıyorum ama yerini hemen tespit edemiyorum. Sonunda...

6 nisan 2021 Jonathan Raban adında çok sevdiğim, bizim buralar-da pek bilinmeyen İngiliz bir yazar var.  Seyahat yazarı demeliyim çünkü kitaplarının çoğu seyahatlerle ilgilidir, ama bu şekilde tarif edilmekten nefret ettiğini bildiğim...

İnsan her zaman kendi çağında var olan bilgilerin dünyayı ve kâinatı doğru açıkladığını sanır. Zaman içinde o bilgilerin yanlış olduğu ortaya çıkar ve doğru kabul edilen başka bilgiler onların yerini alır. Gene zaman içinde onların...

1 nisan 2021     Bir ülkenin ne kadar zengin olduğunu belirleyen doğal kaynakları değil insanlarıdır.  Zenginlikten kastım sadece para değildir.  Zenginlik tarifinin içinde özgürlük, hoşgörü, adil yargı, okullar ve hastaneler,...

Yasemin 'Tanrı'nın armağanı,” anlamına gelen Farsça bir keli-medir.   Tanrı sayısız çiçek arasından yasemini seçtiği zaman ne yaptığı-nı biliyordu.    Beyazlığının saflığı, kokusunun yumuşaklığı ile...

Eşyalarımı eve taşıdıktan sonra önce kuşların yemliklerini dol-durdum.  Hafta sonunu arkadaşlarımla geçirmiş ve onlar uyanmadan çıkmıştım. Kahvaltısız; kuşlardan bile açtım ve açlığa hiç ta-hammülüm yoktur.  Ama önce...

 Geçen gün Tevrat'ta yeniden Musa Peygamber öyküsünü okudum.  Bir şey arıyordum.   Ne aradığımı söylemeden önce Kutsal Kitap'taki en uzun bölümlerden biri olan Musa'nın hikâyesini özetleyeyim.   İsrail...

27 Ocak 2022 Kâinatta dünya gibi hayatın gelişebileceği sayısız gezegen var ve bunların çoğu dünyamızdan yaşlı olduğu için barındırdıkları zeki yaratıklar bizden çok ileri olmalı. Neden o zaman hiçbiri bizi varlığından haberdar...

İnce belli, sarı siyah bir arı vızıldayarak mutfak kapısından içeri girdi. Şu anda başımın etrafında dönüyor. O kadar yakından ki kanat-larının hareket ettirdiği havayı yanaklarımda ve saçlarımda his-sediyorum. Kıpırdamıyorum. Bana...

İnsan cevabını hiçbir zaman öğre-nemeyeceğini bildiği hâlde bazı so-ruları sormaktan asla  vazgeçmeyecek.  Geçen gün Jane Goodall ile yapılan bir söyleşiyi okurken düşündüm bunu.  Goodall, etoloji olarak bilinen hay-van...

26 Mart 2024 Gelincik felâket yerlerinin çiçeğidir. Bunu Hikmet'ten duydum bugün. Lapta'nın üst başındaki evinin çiçek dolu bahçesinde dolaşıyorduk ve her zaman yaptığı gibi, büyük bir cömertlikle, fazla çiçeklerinden, fidanlarından...

Pencere pervazında küçük bir sinek yatmış can çekişiyor. Kanatlarını açmaya çalışıyor. Uçup gitmek, eskisi gibi olmak istiyor. Ama beceremiyor. Gayreti, ağırlık kaldıran bir atletin gücünü aşan bir ağırlığı birkaç santim kaldırması...

Hayat bir bulma ve kaybetme sürecidir ve insanın en son kay-bettiği şey ilk bulduğu, yani hayatıdır. Hayatı hüzünlü yapan şeylerden biri bu yitirme süreci, hiçbir şeyin kalıcı olmamasıdır. Bu olgu, yeryüzündeki yolculuğuna başlayalı...

İnsan cevabını hiçbir zaman öğre-nemeyeceğini bildiği hâlde bazı so-ruları sormaktan asla  vazgeçmeyecek.  Geçen gün Jane Goodall ile yapılan bir söyleşiyi okurken düşündüm bunu.  Goodall, etoloji olarak bilinen hay-van...

İnsanlarla hayvanların birbirlerini öldürmedikleri bir zaman hiç oldu mu acaba? Olmadı gibi geliyor ve muhtemelen olmamıştır. Ama bu konuda tam emin olmama mâni olan bir haber hatırlıyorum. Yarım yüz yıl kadar önce Amerikan Time Dergisi'ne...

Öğleden sonranın sıcağında uyumaya çalışırken haya-limden laleler gelip geçti.  'Benzeyen köze çimende” Kıbrıs laleleri. Benzeyen beyaz yıldıza Türkmenistan laleleri. Benzeyen pembe katmerli güle Lale Angelique. Ve bugün Dutch...

Adamın biri karısının kedisinden nefret ediyormuş. Ondan kur-tulmaya karar vermiş.  Bir gün karısı arkadaş ziyaretine gidince kediyi arabaya atmış ve beş altı mahalle gittikten sonra kapıyı açıp salıvermiş. Eve döndüğünde kediyi...

Hayattaki en basit ve masum zevk-lerden biri ateş yakıp karşısında oturmaktır. Her gece yaparım bunu.  Evin alt katındaki salon, kemerlerle ikiye ayrılır.  Bir bölümü evin orijinal hâlinde ha-vuzdu. Balabayıs'tan akan yağmur...

Giyimde tercihim birçok kalitesiz şey alacağıma bir kaliteli şey almaktır.  Bu şekilde aldığım benimle beraber yaşlanır ve onunla bir tür dostluk ilişkisi içinde yaşa-rım.  Dost nedir?  Yanındayken en rahat olduğunuz insandır. ...

   Dünyamızdaki 1,000 kuş cinsinin yüzde 44'ü göçmendir, her yıl kışı geçirdiği yer ile ürediği yer arasında gelip gider.  Bu iki nokta arasındaki mesafe bazen binlerce ki-lometre olabilir. Güvercin büyüklüğündeki...

  Ben doğduğumda Kıbrıs bir İngiliz kolonisi idi ve ben de bir İngiliz vatandaşçığı idim; her ne kadar bunun bilin-cinde olmasam ve kendimi münhasıran Türk saysam da.  Hayatımın ilk dört beş yılını babamın orman bekçiliği...