Özlem ÇİMENDAL
Sayıştay Başkanlığı’nın yapay zekâlı hız tespit kamera sistemiyle ilgili 15 Eylül 2026 tarihli denetim raporu, yeni kameraların hız ihlallerini tespit ederek verileri Polis Genel Müdürlüğü’ne (PGM) ulaştırdığını ancak yazılım ve entegrasyon sorunları nedeniyle bu ihlallerin cezaya dönüştürülemediğini ortaya koydu.
Rapora göre, eski sistemde yaşanan yazılım ve lisans sorunları nedeniyle tahmini olarak 600 milyon 334 bin 571 TL tutarında hız ihlali cezası yazılamadı. Sayıştay, bazı bulguların kamu zararı oluşturabileceği değerlendirmesinde bulundu.
Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanı Faiz Sucuoğlu ise konuyla ilgili Diyalog’a yaptığı açıklamada, ilgili taraflarla ve Başsavcılıkla görüşeceklerini belirterek, yaşanan soruna çözüm bulmak için gerekli adımların atılacağını söyledi.
Sucuoğlu, devletin kaybının büyük olduğunu belirterek, “İlgili taraflarla ve Başsavcılık ile görüşeceğiz. Devletin kaybı büyük. Hem vatandaşı hem de devleti mağdur etmeden bir ortak yol bulmaya çalışacağız.” dedi.
Raporun kendilerine henüz ulaştığını belirten Sucuoğlu, sürecin başında olduklarını ifade ederek, “Şu an ne yapacağımızı net söylemek mümkün değil. Af mı çıkaracağız? Belli bir tarihten sonrasını mı dikkate alacağız? Tüm bunları görüşeceğiz. Ama bunu devleti de vatandaşı da mağdur etmeden yapmalıyız.” açıklamasında bulundu.
Raporda neler yer alıyor
Sayıştay raporunda, yeni kameraların çalıştığı, hız limiti ihlallerini tespit ederek veri topladığı ve bu verilerin PGM’ye ulaştırılabildiği belirtildi.
Ancak kameraların tespit ettiği ihlallerin cezaya dönüştürülebilmesi için Radarsan tarafından geliştirilen Enforcex yazılımındaki verilerin, PGM’nin ehliyet puan yönetimi ve ceza tahsilatında kullandığı Trafik Puanlı İşlemleri yazılımına aktarılması gerektiği kaydedildi.
Rapora göre, Enforcex ile Trafik Puanlı İşlemleri yazılımları arasında gerekli entegrasyon sağlanamadı. Bu nedenle hız ihlallerine ilişkin cezaların düzenlenmesi, tebliğ edilmesi ve tahsil edilmesi mümkün olmadı.
Sayıştay’ın 17 Şubat 2026 tarihli yazıyla PGM’den bilgi ve belge talep ettiği, PGM’nin
9 Mart 2026 tarihli cevabında ise Radarsan tarafından kurulan hız tespit kameralarından ilk veri akışının sağlandığı tarihten itibaren tespit edilen hız limiti ihlallerinin cezaya dönüştürülemediğinin bildirildiği aktarıldı.
PGM’nin cevabında, cezaların düzenlenememesinin programın henüz tamamlanmamış olması ve programlar arasındaki entegrasyon sürecinin devam etmesinden kaynaklandığı belirtildi.
Finansman Türkiye’den
Sayıştay’ın 15 Eylül 2026 tarihli raporunda, 2006 yılında hayata geçirilen Hız Tespit Kameraları Projesi kapsamında Sensys Gatso Netherlands B.V. firmasından toplam 5 milyon 698 bin 778,60 Euro sözleşme bedeliyle 110 sabit, 2 point to point ve 8 mobil kamera satın alındığı belirtildi.
Türkiye Cumhuriyeti ile KKTC arasında 2023 yılında imzalanan Akıllı Ulaşım Sistemleri Projesi’ne yönelik protokol kapsamında ise eski sistemin yerine yeni kamera sistemine geçildi.
Bu kapsamda Radarsan tarafından 130 sabit ve 20 mobil olmak üzere toplam 150 hız tespit kamerası tedarik edildi. Rapora göre 130 sabit kameranın kurulumu Eylül 2025’te tamamlandı ve sistem 16 Ocak 2026’da devreye alındı.
Ancak raporun tamamlandığı tarihte 20 mobil kameranın PGM’ye teslim edilmediği ve devreye alınmadığı tespit edildi.
Sayıştay, yeni kamera sisteminin sözleşmedeki toplam bedeline ulaşamadığını ancak 10 Nisan 2026 tarihine kadar Radarsan firmasına toplam 134 milyon 486 bin 34,67 TL ödeme yapıldığını belirledi. Ödemelerin finansmanının Türkiye Cumhuriyeti tarafından sağlandığı kaydedildi.
Yaklaşık 20 yıllık sistem değiştirildi
Raporda, eski kameraların etkin veya verimli çalışmadığı, ihtiyaçları karşılamadığı ya da değiştirilmesi gerektiğine ilişkin Bakanlık arşivlerinde herhangi bir inceleme, rapor veya yazışmaya ulaşılamadığı belirtildi.
Sayıştay, yaklaşık 20 yıldır kullanılan sistemin neden değiştirilmesi gerektiği konusunda Bakanlıktan bilgi ve belge talep ettiğini ancak bu talebe yanıt alamadığını kaydetti.
Yeni kameraların satın alınmasından önce teknik inceleme yapıldığına ilişkin de herhangi bir bilgi veya belgeye ulaşılamadığı belirtildi.
Kameraların güvenlik açıkları, ölçüm doğruluğu, uluslararası akreditasyon ve sertifikaları ile KKTC koşullarına uygunluğu konusunda yapılan incelemelere ilişkin Bakanlıktan cevap alınamadığı da raporda yer aldı.
Eski kameralar depolarda
Raporda, eski sabit hız tespit kameralarının bir bölümünün sökülerek depolara kaldırıldığı, bir bölümünün kurulu olduğu yerlerde bırakıldığı, bazı kameraların ise bakım ve onarımını yapan firmanın deposunda bulunduğu belirtildi.
4,5 aylık test sürecinde 173,9 milyon TL’lik ceza
Sayıştay, yeni kameraların kurulumunun tamamlandığı Eylül 2025 ile sistemin devreye alındığı 16 Ocak 2026 arasındaki yaklaşık 4,5 aylık dönemde sistemin test aşamasında olması nedeniyle ceza düzenlenemediğini belirledi.
Raporda, sistem bu dönemde devrede olsaydı yaklaşık 173 milyon 986 bin 580 TL tutarında ceza düzenlenebileceğinin tahmin edildiği kaydedildi.
Yeni sistemin 16 Ocak 2026’da devreye alınmasının ardından da kameralar hız ihlallerini tespit edip veri üretmesine rağmen, yazılım ve entegrasyon sorunları nedeniyle bu ihlallerin cezaya dönüştürülemediği ortaya çıktı.
