Uluslararası Şeffaflık Örgütü tarafından yayınlanan 2025 yolsuzluk algısı endeksinde Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY), 182 ülke arasında 49’uncu sırada yer alarak 2024 yılına göre üç sıra geriledi. Buna göre kamuoyuna açıklanan verilere göre; Güney Kıbrıs, önceki 56 puan yerine 55 puan aldı. Endeks, 182 ülke ve bölgeyi kamu sektöründeki yolsuzluk düzeylerine göre sıfırdan (çok yolsuz), 100'e kadar bir ölçekte sıralıyor.
Transparency International'ın 2025 endeksi, Doğu Avrupa ve Orta Asya'da zayıf kurumların ve demokratik gerilemenin yolsuzluğu körüklediğini ve sivil alanı daralttığını gösteriyor. Bölge 100 üzerinden sadece 34 puan alırken, 19 ülkenin altısında durum önemli ölçüde kötüleşti ve sadece yedisinde iyileşme görüldü; bu da on yıldır duraklayan reformları ve zayıf kurumları vurguluyor.
Martini: Liderleri dürüstlüğe davet ediyoruz
Transparency International CEO'su Maíra Martini, "İklim krizi, istikrarsızlık ve kutuplaşma döneminde, dünyanın kamu yararını korumak için her zamankinden daha çok hesap verebilir liderlere ve bağımsız kurumlara ihtiyacı var; ancak ne yazık ki, bunlar çoğu zaman yetersiz kalıyor" diye belirtti. Martini, "Hükümetleri ve liderleri dürüstlükle hareket etmeye ve vatandaşları için daha iyi bir gelecek sağlamak adına sorumluluklarını yerine getirmeye çağırıyoruz" dedi.
Prokic: Yolsuzluk demokrasi zayıfladığında gelişir
Transparency International'ın Doğu ve Güneydoğu Avrupa bölge danışmanı Lidija Prokic, "Doğu Avrupa ve Orta Asya'da yolsuzluk kaçınılmaz değildir; demokrasi zayıfladığında ve hesap verebilirlik başarısız olduğunda gelişir" dedi.
"Hükümetler, yargı bağımsızlığını acilen güçlendirmeli, sivil alanı korumalı ve kamu kurumlarında şeffaflığı sağlamalıdır; aksi takdirde vatandaşlar, yerleşik güç istismarına karşı savunmasız kalma riskiyle karşı karşıya kalacaktır" diye ekledi.
Orta Asya'da baskı benzer bir örüntüyü izliyor. Kırgızistan (26) ve Kazakistan (38), ağır STK mevzuatı yoluyla sivil toplumu kısıtlamaya devam ederken, Kazakistan'da yolsuzlukla mücadele hizmetinin şeffaf olmayan bir şekilde dağıtılması ve işlevlerinin Ulusal Güvenlik Komitesi'ne devredilmesiyle ilgili endişeler de artarak bağımsızlık, hesap verebilirlik ve denetim konularında soruları gündeme getiriyor.
Özbekistan’da gazeteciler baskı altında
Özbekistan'da (31) resmi reformlar bazı ilerlemeler sağladı, ancak yolsuzluğu ifşa eden gazeteciler ve blog yazarları halâ taciz veya kovuşturmayla karşı karşıya kalıyor ve bu da yolsuzlukla mücadele çabalarının etkisini sınırlıyor.
Bu arada, Rusya (22) endeksin en alt sıralarında yer almaya devam ediyor; tamamen merkeziyetçi, şeffaf olmayan yönetimi medyayı, sivil toplumu ve siyasi muhalefeti bastırıyor. Otoriter yaklaşımı bağımsız sesleri susturuyor, sivil katılımı kısıtlıyor ve yolsuzluk uygulamalarını bölgeye yayarak komşu demokratik kurumları baltalıyor.
Benzer şekilde, Moldova (42), yoğun jeopolitik baskıya ve yerleşik çıkarların sürekli direnişine rağmen yargısal incelemeyi güçlendiriyor ve AB uyumlu reformları ilerletiyor. Uygulama zorlukları devam ediyor, ancak siyasi irade ve yapısal reformlar Moldova'yı izlenmesi gereken bir ülke haline getiriyor.
Aynı zamanda Ermenistan (46), uluslararası standartlarla uyumlu yolsuzlukla mücadele mevzuatı ve stratejileri benimsemiştir. Daha fazla ilerleme, benimsenen reformların sürdürülebilir bir şekilde uygulanmasının yanı sıra, yargının ve savcılığın bağımsızlığının ve etkinliğinin güçlendirilmesine bağlıdır.
